Iran-VS-deal nabij: uraniumverrijking blijft obstakel

Wat is het huidige raamwerk van de Iran-VS-deal?

De opkomende overeenkomst tussen Iran en de VS bouwt voort op een kwetsbaar staakt-het-vuren dat op 8 april 2026 inging, na maanden van militaire conflicten, waaronder Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen op Iraanse nucleaire installaties, Iraanse raketaanvallen op Amerikaanse bondgenoten en de sluiting van de Straat van Hormuz. Het voorgestelde Memorandum van Overeenstemming (MOU), dat president Trump nog niet heeft ondertekend, verlengt het staakt-het-vuren met 60 dagen en stelt een gefaseerd kader voor de-escalatie voor.

Volgens analisten van BNR omvat de deal een 60-daagse verlenging, waarbij Iran 30 dagen heeft om mijnen te ruimen in de Straat van Hormuz. In ruil daarvoor heft de VS de zeeblokkade op. Het staakt-het-vuren Iran 2026 kader, bemiddeld door Pakistan, heeft stand gehouden ondanks incidentele schendingen.

Uraniumverrijking: het kernobstakel

Hoewel beide partijen het erover eens zijn dat Iran geen kernwapens mag bezitten, blijft de kwestie van uraniumverrijking onopgelost. Iran heeft ongeveer 440,9 kg uranium verrijkt tot 60% zuiverheid, volgens IAEA-gegevens. Slechts 42 kg wapengraad (90%) uranium is nodig voor één nucleair apparaat, wat betekent dat 99% van het verrijkingswerk voor wapenproductie al is voltooid.

Wat is afgesproken over verrijkt uranium?

Iran heeft in principe ingestemd met het verwijderen van zijn hoogverrijkte uraniumvoorraad. CBS News meldde dat een hoge Trump-functionaris bevestigde dat Iran bereid is het 60% verrijkte materiaal te down-blenden of exporteren. De exacte mechanismen, tijdlijn en verificatieprocedures zijn echter nog niet definitief. De IAEA-inspecties Iraans kernprogramma blijven cruciaal, vooral nadat Iran de IAEA-toegang op 28 februari 2026 beëindigde.

Waarom is verrijking zo'n moeilijk probleem?

Iran dringt aan op zijn recht om uranium te verrijken voor civiele energiedoeleinden onder het NPV. De VS eist echter strikte limieten op verrijkingsniveaus en voorraadgroottes om een snelle 'breakout' te voorkomen. Vóór het conflict in 2026 werd de breakout-tijd geschat op 7-10 dagen, tegen 12 maanden onder de JCPOA uit 2015. De VS wil die tijdlijn terugbrengen naar minstens enkele maanden.

Straat van Hormuz en economische gevolgen

De blokkade van de Straat van Hormuz heeft ernstige wereldwijde economische gevolgen gehad. EIA schat dat in maart 2026 7,5 miljoen vaten per dag (vpd) olieproductie werd stilgelegd, oplopend tot 9,1 miljoen vpd in april. Brentolie steeg boven $100 per vat in maart, piekend op $126, de grootste maandelijkse prijsstijging ooit. De benzineprijs in de VS zal naar verwachting pieken rond $4,30 per gallon in april 2026.

Het MOU bevat naar verluidt bepalingen voor tolheffing door Iran in de Straat van Hormuz, een twistpunt. De VS heeft Oman onder druk gezet om Iraanse toleisen te weerstaan. In het ontwerpakkoord wordt de scheepvaart onbeperkt, waarbij Iran alle mijnen binnen 30 dagen verwijdert en de VS de blokkade proportioneel opheft.

Wat zijn de resterende obstakels?

Vance noemde verschillende onopgeloste kwesties: de precieze bestemming van de Iraanse uraniumvoorraad, de toekomst van verrijkingsactiviteiten en 'een paar taalpunten' in het MOU. Minister van Financiën Scott Bessent merkte 'de aanzet tot een deal' op, maar benadrukte dat Trumps rode lijnen nog niet volledig zijn bereikt. De crisis Straat van Hormuz 2025 toonde hoe snel spanningen kunnen escaleren.

Ondanks het staakt-het-vuren gaan geïsoleerde aanvallen door. Iraanse media meldden dat een Amerikaanse drone bij Bushehr is neergeschoten. Beide partijen beschouwen deze incidenten niet als een schending. Zoals analist Kenkhuis opmerkte: 'Zolang beide partijen het staakt-het-vuren als staand beschouwen, is het per definitie nog van kracht.'

Veelgestelde vragen

Is de Iran-VS-deal definitief?

Nee. De onderhandelingen zijn vergevorderd, maar president Trump heeft het MOU nog niet ondertekend. Beide partijen zeggen dat de deal dichtbij maar niet compleet is.

Wat gebeurt er met het verrijkte uranium van Iran?

Iran heeft in principe ingestemd met verwijdering van 60% verrijkt uranium, maar de specifieke methode, tijdlijn en verificatie worden nog onderhandeld.

Hoe lang duurt het staakt-het-vuren?

Het voorgestelde MOU verlengt het huidige staakt-het-vuren met 60 dagen. Iran heeft 30 dagen om mijnen te ruimen in de Straat van Hormuz, waarna de VS de zeeblokkade opheft.

Mag Iran uranium blijven verrijken?

Dit blijft de centrale onopgeloste vraag. Iran dringt aan op zijn recht om voor civiele doeleinden te verrijken, terwijl de VS strikte limieten eist om een snelle nucleaire breakout te voorkomen.

Hoe heeft het conflict de olieprijzen beïnvloed?

Brentolie piekte op $126 per vat in maart 2026, de grootste maandelijkse stijging ooit. De blokkade legde op het hoogtepunt meer dan 9 miljoen vpd productie stil.

Bronnen

Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van BNR, CBS News, de New York Times, het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), het Amerikaanse Energie Informatie Agentschap (EIA) en uitspraken van vicepresident JD Vance en minister van Financiën Scott Bessent.