VS en Iran temperen hoop op snelle deal om oorlog te beëindigen

Optimisme neemt af nu beide partijen voorzichtigheid signaleren

De hoop op een snelle beëindiging van het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran is getemperd nadat beide partijen aangaven dat er geen onmiddellijke deal op handen is. De Amerikaanse president Donald Trump vertelde verslaggevers zondagavond dat zijn onderhandelaars de opdracht hebben gekregen niet te haasten met een akkoord, terwijl het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigde dat er weliswaar aanzienlijke vooruitgang is geboekt op veel punten, maar dat een definitieve deal nog niet voorhanden is.

De voorzichtige toon staat in schril contrast met zaterdag, toen Trump op zijn Truth Social-platform postte dat bijna alle landen in de regio, waaronder Israël, het eens waren geworden over de grote lijnen van een mogelijke overeenkomst. Belangrijke elementen zouden onder meer de heropening van de Straat van Hormuz omvatten, een kritiek knelpunt voor de wereldwijde olieverschepingen. Iran was niet aanwezig bij die overleggen, hoewel Pakistan - dat als bemiddelaar tussen de twee naties fungeert - erbij betrokken was.

Bij het begin van een bezoek aan India op maandag waarschuwde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat Washington op een 'andere manier' met Iran zou omgaan als er geen bevredigend akkoord tot stand komt. De Amerikaanse maximale druk campagne tegen Iran is een hoeksteen van Trumps buitenlands beleid sinds zijn terugkeer in functie.

Belangrijke knelpunten in de onderhandelingen

Volgens het Iraanse persbureau Tasnim blijven er verschillende grote obstakels bestaan. Teheran dringt erop aan dat de Verenigde Staten nog niet tegemoet zijn gekomen aan de belangrijkste eisen van Iran, waaronder toegang tot bevroren Iraanse banktegoeden in het buitenland. Andere kritieke kwesties die worden besproken zijn:

• Staakt-het-vuren in Libanon: Het beëindigen van de vijandelijkheden tussen Israël en Irans bondgenoot Hezbollah in Libanon.
• Uraniumvoorraad: Iran afstand doen van zijn voorraad hoogverrijkt uranium.
• Nucleaire en raketprogramma's: De toekomst van Iran's nucleaire energie en ballistische raketontwikkeling.

Een Iraanse diplomaat vertelde het staatspersbureau ISNA dat Teheran bereid is te onderhandelen over zijn nucleaire programma en verrijkte uraniumvoorraad - maar alleen als de internationale sancties worden opgeheven en de blokkade van zijn banktegoeden wordt opgeheven. Dit weerspiegelt het 2015 JCPOA nucleaire deal kader, dat instortte na de Amerikaanse terugtrekking in 2018.

Oliemarkten reageren op mogelijke doorbraak

Ondanks de politieke onzekerheid hebben de oliemarkten positief gereageerd op het vooruitzicht van een staakt-het-vuren. De ruwe olieprijzen daalden maandag met 6%, terug naar niveaus van twee weken geleden. Analisten schrijven de daling toe aan groeiende verwachtingen dat een heropening van de Straat van Hormuz de normale olie stromen uit de Golfstaten zou kunnen herstellen.

'Ondanks alle waarschuwingen en risico's is er nu licht aan het einde van de tunnel', zei een marktanalist tegen Reuters. Deskundigen waarschuwen echter dat zelfs als er een deal wordt bereikt, het vele maanden zal duren voordat de olie- en gasexport uit de Golf terugkeert naar het niveau van voor het conflict. De wereldwijde energiemarkt impact van het Iran-conflict is ernstig geweest, met prijzen die scherp stegen sinds de vijandelijkheden escaleerden.

Regionale en internationale dynamiek

Het conflict heeft meerdere regionale actoren aangetrokken. Israël, een belangrijke Amerikaanse bondgenoot, volgt de onderhandelingen op de voet. Berichten eerder deze maand gaven aan dat Trump en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu een verhitte telefoongesprek hadden over Iran, wat het delicate evenwicht tussen Washingtons diplomatieke inspanningen en de veiligheidsbelangen van Tel Aviv onderstreept.

Pakistan blijft een bemiddelende rol spelen, gebruikmakend van zijn unieke relatie met zowel Washington als Teheran. Iran heeft sinds 1980 geen formele diplomatieke betrekkingen met de Verenigde Staten, waarbij Pakistan als de beschermende macht van Iran in de VS fungeert, terwijl Zwitserland de Amerikaanse belangen in Teheran vertegenwoordigt.

'De onderhandelingen zijn complex en omvatten veel bewegende delen,' zei een hoge Amerikaanse functionaris die anoniem wilde blijven. 'We zetten ons in voor een diplomatieke oplossing, maar het moet een goede deal zijn die al onze zorgen aanpakt.'

FAQ: VS-Iran conflict en onderhandelingen

Wat is de huidige status van de VS-Iran onderhandelingen?

Beide partijen hebben vooruitgang bevestigd maar zeggen dat er geen deal op handen is. Belangrijke knelpunten zijn Iran's nucleaire programma, bevroren tegoeden en de situatie in Libanon.

Waarom is de Straat van Hormuz belangrijk?

De Straat van Hormuz is een smalle waterweg tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman waar ongeveer 20% van 's werelds olie doorheen gaat. De sluiting ervan tijdens het conflict veroorzaakte een wereldwijde piek in de olieprijzen.

Welke rol speelt Pakistan?

Pakistan fungeert als de beschermende macht van Iran in de Verenigde Staten en heeft bemiddeld tussen de twee partijen, waarbij het deelnam aan besprekingen waar Iran niet direct bij aanwezig was.

Kan een deal de olieprijzen beïnvloeden?

Ja. De olieprijzen daalden met 6% door hernieuwde hoop op een staakt-het-vuren, maar analisten waarschuwen dat het volledige herstel van de Golfexport maanden kan duren, zelfs nadat een deal is getekend.

Wat is de 'maximale druk' campagne?

Het is het Amerikaanse beleid om zware economische sancties op te leggen aan Iran om het te dwingen te onderhandelen over zijn nucleaire programma, raketontwikkeling en regionale activiteiten. Het beleid werd opnieuw ingesteld onder Trumps tweede termijn.

Bronnen

Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van NOS, Reuters, Tasnim, ISNA en verklaringen van het Witte Huis en het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Historische context ontleend aan Wikipedia's Iran–Verenigde Staten betrekkingen pagina.