VN dreigt financieel in te storten, mogelijk al in juli

VN-chef Guterres waarschuwt voor financiële ineenstorting

VN-secretaris-generaal António Guterres heeft de 193 lidstaten van de Verenigde Naties gewaarschuwd dat de organisatie een 'financiële ineenstorting' tegemoet gaat, mogelijk al in juli 2026. In een alarmerende brief onthulde Guterres dat de VN 2025 afsloot met een tekort van 1,57 miljard dollar, voornamelijk veroorzaakt door lidstaten die hun verplichte bijdragen niet hebben betaald.

De Amerikaanse factor

De crisis wordt aanzienlijk verergerd door de Verenigde Staten, de grootste financier van de VN, die betalingen achterhoudt en zich terugtrekt uit tal van VN-organisaties. Volgens BBC-rapporten betaalde de VS vorig jaar slechts 30% van het beloofde geld voor VN-operaties en heeft het land zich recentelijk teruggetrokken uit de Wereldgezondheidsorganisatie en tientallen andere VN-lichamen. De regering-Trump heeft VN-betalingen bestempeld als 'verspilling van belastinggeld'.

Een gebroken financieel systeem

Guterres wees op een bijzonder schadelijke financiële regel die de VN verplicht geld terug te betalen voor programma's die niet zijn uitgevoerd—zelfs wanneer de organisatie het toegezegde geld nooit heeft ontvangen. Alleen al deze maand moet de VN ongeveer 227 miljoen dollar onder deze regel terugbetalen. 'De crisis wordt dieper, dat bedreigt VN-projecten en kan uitlopen op een financiële instorting,' schreef Guterres in zijn brief.

Praktische gevolgen

De financiële crisis heeft nu al tastbare gevolgen voor VN-operaties wereldwijd. Volgens Reuters is UN Women gedwongen moeder- en babyklinieken in Afghanistan te sluiten, terwijl het Wereldvoedselprogramma rantsoenen voor Soedanese vluchtelingen heeft verminderd. In VN-kantoren in Genève zijn briefjes opgehangen die de ernst van de situatie uitleggen, waarbij liften regelmatig worden uitgeschakeld en verwarming wordt verlaagd om geld te besparen.

Historische context en toekomstige implicaties

De Verenigde Naties werden in 1945 opgericht na de Tweede Wereldoorlog om internationale vrede en veiligheid te handhaven, mensenrechten te bevorderen, sociale en economische ontwikkeling te stimuleren en humanitaire hulp te coördineren. António Guterres, die in 2017 de negende VN-secretaris-generaal werd, heeft eerder gewaarschuwd voor financiële problemen, maar nooit met zoveel urgentie. Hij heeft drastische bezuinigingsmaatregelen genomen, maar deze zullen mogelijk onvoldoende zijn zonder systeemverandering.

Guterres heeft lidstaten een ultimatum gesteld: ofwel hun financiële verplichtingen nakomen, ofwel de financiële regels van de VN fundamenteel herzien. Met slechts 77% van de verschuldigde bijdragen die in 2025 werden betaald—een recordlaagte—staat de organisatie voor de meest ernstige financiële crisis sinds haar oprichting. De komende maanden zal blijken of de internationale gemeenschap de instelling die haar moet dienen kan redden.