BepiColombo bereikt Mercurius: ijsjacht na 8 jaar

BepiColombo bereikt Mercurius na acht jaar jacht op waterijs en mysterieuze holtes. De ESA- en JAXA-orbiters beginnen in april 2027 aan de wetenschapsfase.

BepiColombo bereikt Mercurius: ijsjacht na 8 jaar
Delen
Deel dit artikel Kies een netwerk of een app op je apparaat.
E-mail

Editie: NL

Na een reis van acht jaar en ongeveer 150 miljoen kilometer bereikte de Europees-Japanse ruimtesonde BepiColombo op 21 november 2026 Mercurius. De gezamenlijke missie van ESA en JAXA startte om 19.24 uur Nederlandse tijd de motoren voor een manoeuvre van 37 minuten om in een baan rond de door kraters geteisterde, door de zon verschroeide planeet te komen. Technici moesten continu afremmen tegen de zwaartekracht van de zon, via een complexe route langs Venus, de aarde en Mercurius zelf.

Wat is BepiColombo en waarom is Mercurius zo moeilijk te bereiken?

BepiColombo is vernoemd naar Giuseppe 'Bepi' Colombo, een Italiaanse wetenschapper die de ingewikkelde baanmanoeuvres berekende waarop de missie nu vertrouwt. De sonde vertrok als drie delen: een overgangsmodule plus de Europese Mercury Planetary Orbiter (MPO) en de Japanse orbiter Mio. De overgangsmodule werd begin september 2026 afgestoten.

Hoewel Mercurius betrekkelijk dicht bij de aarde staat, is de planeet berucht moeilijk te bereiken: de sonde moet voortdurend afremmen tegen de zwaartekracht van de zon. In 2024 verhinderde een probleem met de stuwraketten volledige kracht en kwam er elf maanden vertraging bij. Ook het thermisch ontwerp was een uitdaging: het oppervlak kan 450°C worden, dus gebruiken ingenieurs keramische materialen, spiegels en een groot zonneschild. Mislukte thermische tests kostten bijna drie jaar. Toch hield de ESA JAXA BepiColombo-samenwerking stand. 'Als je lang samenwerkt, is het een kwestie van tijd. Je past je aan elkaar aan. En dan gaat het goed,' zei een projectwetenschapper van ESA.

Waarom BepiColombo zoekt naar waterijs op Mercurius

Een centraal doel is mysteries op te lossen die NASA's Mariner 10 en Messenger achterlieten. Messenger vond heldere afzettingen in permanent beschaduwde kraters die waterijs kunnen zijn, verrassend op een planeet zo dicht bij de zon. BepiColombo heeft instrumenten om te controleren of dat echt ijs is.

Mysterieuze holtes op het oppervlak

Messenger zag in 2013 ook ongewone holtes. Wetenschappers vermoeden dat ze ontstonden door gassen die uit de bodem ontsnappen, maar dat blijft een theorie. Als BepiColombo ziet dat de holtes veranderen, is dat sterk bewijs dat Mercurius nog geologisch actief is. Dat kan het beeld van planetaire geologie en actieve werelden hervormen.

Hoe de orbiters van ESA en JAXA samenwerken

Na de lange, uitgerekte baan van 21 november remt BepiColombo verder af richting de ideale baan. Op 10 december 2026 splitsen de toestellen: de Europese MPO daalt naar een poolbaan tot ongeveer 480 kilometer boven het oppervlak, terwijl de Japanse Mio in een hogere, veel elliptischer baan vliegt. Mio heeft dan het zonneschild afgeworpen, maar snelle rotatie voorkomt oververhitting van de zonnepanelen.

De twee orbiters stemmen hun waarnemingen af vanuit verschillende posities. Samen bestuderen ze hoe de verzengende invloed van de zon het magneetveld en het oppervlak van Mercurius beïnvloedt, centraal in de wetenschapsdoelen van de BepiColombo-missie.

Wat BepiColombo kan onthullen over ons zonnestelsel

Naast ijs en holtes moet de missie helpen begrijpen hoe Mercurius is ontstaan en of de binnenste planeet in haar huidige baan is gevormd. Sommige onderzoekers denken aan een enorme inslag. De wetenschapsfase begint in april 2027 en duurt minstens een jaar, met een mogelijke verlenging. De resultaten kunnen bredere vragen voeden over planeetvorming in het binnenste zonnestelsel en de evolutie van rotsachtige werelden dicht bij hun ster.

FAQ: BepiColombo Mercurius-missie

Wat is BepiColombo?

BepiColombo is een gezamenlijke missie van ESA en JAXA om Mercurius te bestuderen, met twee orbiters: de Europese MPO en de Japanse Mio.

Wanneer bereikte BepiColombo Mercurius?

Op 21 november 2026, na een reis van acht jaar. De motoren brandden 37 minuten, vanaf 19.24 uur Nederlandse tijd.

Waarom zoekt BepiColombo naar ijs op Mercurius?

Messenger vond heldere afzettingen in beschaduwde kraters die waterijs kunnen zijn. BepiColombo kan bevestigen of dat klopt, ondanks de extreme hitte.

Wat zijn de mysterieuze holtes?

Ongewone depressies die Messenger in 2013 ontdekte, mogelijk gevormd door ontsnappende gassen. Verandering zou wijzen op geologische activiteit.

Wanneer begint de wetenschapsfase?

In april 2027, met een duur van minstens een jaar en mogelijk een verlenging.

Nauw verwant