Duitsland: Hervormingspakket met Strengere Ziektewet

Duitslands 34-puntenhervormingsplan moet stagnerende economie nieuw leven inblazen

De Duitse coalitieregering onder kanselier Friedrich Merz heeft een uitgebreid hervormingspakket van 34 maatregelen gepresenteerd om de grootste economie van Europa uit de langdurige stagnatie te halen. Het plan, gepresenteerd op 2 juli 2026, bevat controversiële wijzigingen in de ziekteverlofregels, €10 miljard aan jaarlijkse belastingverlichting voor gezinnen, een pensioenherziening en aanzienlijke bureaucratievermindering. De hervormingen komen nu de groeiverwachting voor 2026 is gehalveerd naar slechts 0,5%, en de economie kampt met hoge energiekosten, Chinese concurrentie en Amerikaanse tarieven.

Belangrijkste maatregelen in het hervormingspakket

Strengere ziekteverlofregels veroorzaken controverse

Een van de meest besproken maatregelen vereist dat werknemers vanaf de eerste ziektedag een doktersverklaring overleggen, waarmee de eerdere drie dagen respijtperiode en telefonisch ziekteverlof uit de pandemie worden afgeschaft. Kanselier Merz stelde dat de verandering nodig is om ziekteverzuim te bestrijden en de productiviteit te verhogen. 'We moeten een concurrentienadeel ten opzichte van andere landen omkeren,' zei Merz tijdens de persconferentie. De Vereniging van Huisartsen noemde het plan echter 'absoluut catastrofaal' en waarschuwde voor overvolle wachtkamers. De Duitse gezondheidszorgcrisis van 2025 had artsen al onder druk gezet, en deze hervorming zou de situatie kunnen verergeren.

Belastingverlichting voor gezinnen gefinancierd door hoger toptarief

Het pakket biedt ongeveer €10 miljard aan jaarlijkse belastingverlichting voor lage- en middeninkomens. Een gezin met twee kinderen en een inkomen van €60.000 per jaar bespaart tegen 2028 ongeveer €600 per jaar. Dit wordt gefinancierd door het toptarief van de inkomstenbelasting te verhogen van 45% naar 47% voor personen die €280.000 of meer verdienen. De belastingvrije som voor alleenstaanden stijgt naar €12.348, en de kinderbijslag naar €9.756 per kind.

Pensioenherziening met Zweeds fonds

Een door de regering aangestelde expertcommissie heeft een Zweeds gefinancierde pensioenpijler voorgesteld, gecombineerd met een geleidelijke verhoging van de pensioenleeftijd, gekoppeld aan de stijgende levensverwachting. De regering beloofde de aanbevelingen voor eind 2026 in wetgeving om te zetten. De vergrijzing van de Duitse bevolking legt enorme druk op het omslagstelsel, en Europese pensioenhervormingstrends laten soortgelijke bewegingen op het continent zien.

Bureaucratievermindering en flexibiliteit op de arbeidsmarkt

Bedrijven profiteren van verminderde rapportageverplichtingen, waaronder vereenvoudigde documentatie van de toeleveringsketen, waardoor de regeldruk wordt verlaagd tot het Europese minimum. Werkgevers krijgen de mogelijkheid om meer tijdelijke contracten aan te bieden, een maatregel die vakbonden bekritiseren als uitholling van werknemersbescherming.

Politieke en economische context

De hervormingen komen na maanden van interne strijd binnen de CDU/CSU-SPD-coalitie, die in populariteit is gedaald door de opkomst van de extreemrechtse AfD. Merz sprak de kiezers direct aan: 'We weten dat u beslissingen wilt, geen ruzies. Dat is precies wat we leveren. Maar we hebben ook een verzoek: steun ons, steun de nu noodzakelijke hervormingen.' Het pakket wordt gezien als een test of het krimpende politieke centrum nog effectief kan regeren. CSU-leider Markus Söder omschreef het plan als 'niet de grote klap, maar een volgende stap uit de crisis.'

De Duitse economie keerde in 2025 terug naar bescheiden groei na twee opeenvolgende jaren van krimp, maar het herstel blijft kwetsbaar. De Europese Commissie voorspelt een bbp-groei van slechts 0,6% in 2026, met een inflatiepiek van 2,9% door energieschokken uit het Midden-Oostenconflict. De impact van de Duitse energiecrisis 2026 blijft wegen op de industriële productie en het consumentenvertrouwen.

Reacties en analyse

Financiële analisten verwelkomden het pakket grotendeels als langverwacht. Carsten Brzeski van ING noemde het een 'hervormingszomer'-moment. Critici wijzen echter op het ontbreken van concrete bezuinigingen en waarschuwen dat hogere toptarieven investeringen kunnen ontmoedigen. De AfD verwierp de belastingwijzigingen als verwaarloosbaar, terwijl linkse partijen het 'wantrouwen tegenover werknemers' in de ziekteverlofregels veroordeelden. De oppositie heeft aangekondigd verschillende maatregelen in het parlement aan te vechten, hoewel de coalitie een krappe meerderheid heeft.

FAQ

Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in het ziekteverlof in Duitsland?

Vanaf nu moeten werknemers vanaf de eerste ziektedag een doktersverklaring overleggen, waarmee de eerdere respijtperiode van drie dagen en telefonisch ziekteverlof worden beëindigd.

Hoeveel belastingverlichting krijgen gezinnen?

Een gezin met twee kinderen en een inkomen van €60.000 per jaar bespaart tegen 2028 ongeveer €600 per jaar, onderdeel van een jaarlijks verlichtingspakket van €10 miljard.

Wat is het voorstel voor de pensioenhervorming?

De regering is van plan een Zweeds gefinancierde pensioenpijler in te voeren en de pensioenleeftijd geleidelijk te verhogen, gekoppeld aan de levensverwachting, op basis van aanbevelingen van een expertcommissie.

Wanneer gaan deze hervormingen in?

De regering streeft ernaar het wetgevingspakket voor eind 2026 door het parlement te krijgen, waarbij sommige maatregelen zoals belastingverlichting gefaseerd worden ingevoerd tot 2028.

Waarom voert Duitsland deze hervormingen nu door?

De Duitse economie stagneert met een groeiverwachting van 0,5% voor 2026, en kampt met hoge energiekosten, Chinese concurrentie en een vergrijzende bevolking. De coalitie wil ook de opkomst van de extreemrechtse AfD tegengaan.

Bronnen

Informatie samengesteld uit officiële regeringsaankondigingen, Euronews, Reuters, International Business Times en de Europese Commissie Lente 2026 Economische Prognose.