Nederlands
English
Lecornu past Artikel 49.3 toe in politieke crisis
De Franse premier Sébastien Lecornu heeft de drastische stap gezet om Artikel 49.3 van de Franse grondwet in te roepen om de begroting voor 2026 door te drukken zonder parlementaire stemming. Het besluit, dat maandag tijdens een ministerraad werd aangekondigd, volgt op drie maanden van mislukte onderhandelingen om meerderheidssteun te krijgen voor de bezuinigingsmaatregelen die nodig zijn om het oplopende tekort aan te pakken.
'Spijt en verbittering' - zo omschreef Lecornu zijn besluit vanuit het Elysée, volgens Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin. Na maanden van onderhandelen en concessies doen, voelde de premier zich genoodzaakt om de begroting per decreet rond te krijgen - zonder akkoord en dus zonder stemming in het parlement.
Wat is Artikel 49.3?
Artikel 49.3 is een omstreden grondwetsbepaling uit 1958 die de Franse regering in staat stelt om parlementaire oppositie te omzeilen en wetgeving door te voeren zonder stemming. Wanneer het wordt ingeroepen, hebben Kamerleden 48 uur de tijd om een motie van wantrouwen in te dienen. Als zo'n motie met een absolute meerderheid wordt aangenomen, moet de regering aftreden en wordt het wetsvoorstel verworpen. Als de motie faalt of niet wordt ingediend, wordt het voorstel automatisch aangenomen.
Dit mechanisme is sinds het begin van de Vijfde Republiek meer dan 100 keer gebruikt, waarbij recente regeringen er steeds vaker op terugvallen om impopulaire hervormingen door te voeren. Voormalig premier Elisabeth Borne riep het 23 keer in tijdens slechts 19 maanden, terwijl president Emmanuel Macron het in totaal 12 keer heeft gebruikt, waaronder voor zijn omstreden pensioenhervorming in 2023.
Frankrijks begrotingscrisis
Frankrijk kampt met een begrotingstekort van 5% van het bbp - het grootste in de Europese Unie. Het land opereert sinds eind vorig jaar onder noodmaatregelen die de begroting van 2025 voortzetten, nadat wetgevers er niet in slaagden een goede begroting aan te nemen.
Lecornu, die in september 2025 premier werd nadat zijn voorganger François Bayrou aftrad wegens gebrek aan steun voor bezuinigingsmaatregelen, heeft moeite gehad om consensus te bereiken in het versnipperde Franse parlement. Bayrou had €44 miljard aan bezuinigingen voorgesteld die gericht waren op onderwijs, gezondheidszorg en zelfs het schrappen van twee nationale feestdagen, wat leidde tot massale protesten in heel Frankrijk.
Lecornu's eigen ambtstermijn is tumultueus geweest. Hij trad af na slechts 26 dagen in oktober 2025 - de kortste ambtstermijn in de geschiedenis van de Vijfde Republiek - om vervolgens dagen later door president Macron te worden herbenoemd.
Politieke gevolgen en overlevingsstrategie
Het gebruik van Artikel 49.3 leidt automatisch tot de mogelijkheid van moties van wantrouwen. Twee oppositiepartijen - het extreemrechtse Rassemblement National en het hardlinkse La France Insoumise - hebben al aangekondigd dat ze dergelijke moties zullen indienen.
Lecornu heeft echter mogelijk een overlevingsstrategie. Afgelopen weekend deed hij belangrijke concessies aan de Socialistische Partij, waaronder het verhogen van belastingtarieven voor grote bedrijven en meer uitgaven aan sociale huisvesting. Deze bewegingen kunnen ervoor zorgen dat socialistische Kamerleden zich onthouden tijdens vertrouwensstemmingen, waardoor zijn regering mogelijk kan overleven.
'In oktober had hij beloofd zich niet aan deze maatregel te branden, omdat eerdere ervaring leerde dat daarmee de deur zou worden geopend voor een motie van wantrouwen,' merkte correspondent Houttuin op. 'Die stemming gaat er sowieso komen, twee partijen hebben die inmiddels aangevraagd. Maar Lecornu heeft een troef waardoor hij een kans heeft om een vertrouwensstemming te overleven.'
President Macron heeft de stap naar verluidt gesteund, waarbij Le Parisien meldt dat Lecornu dagen nodig had om de president te overtuigen van de noodzaak om de omstreden wet toe te passen.
Bredere implicaties
Deze politieke crisis vindt zijn oorsprong in het feit dat Macron na vervroegde verkiezingen in 2024 zijn parlementaire meerderheid verloor. Het frequente gebruik van Artikel 49.3 is steeds controversiëler geworden, waarbij critici het ondemocratisch noemen omdat het parlementaire vertegenwoordigers buitenspel zet.
In december 2024 leidde het gebruik van Artikel 49.3 door premier Michel Barnier voor de sociale zekerheidsbegroting tot een succesvolle motie van wantrouwen - de eerste keer in 62 jaar - die zijn regering ten val bracht. Dit precedent maakt Lecornu's zet bijzonder riskant.
De begroting heeft tot doel het Franse overheidstekort op 5% van het bbp te houden, waarbij Macron het prijst omdat het 'stabiliteit garandeert.' Maar met het diep verdeelde Franse politieke landschap en het smeulende ongenoegen over bezuinigingsmaatregelen, zou Lecornu's gok niet alleen het lot van zijn regering kunnen bepalen, maar ook de richting van het Franse economische beleid voor de komende jaren.
