EU zet volgende stap in douanereform met nieuwe autoriteit

EU Douanehervorming: Antwoord op E-commerce Tsunami

De Europese Unie begint aan haar meest ambitieuze douanereform sinds de oprichting van de Douane-unie in 1968, als reactie op een ongekende vloedgolf van e-commerce pakketten die de traditionele grenscontroles overweldigt. Met meer dan 12 miljoen pakketten die dagelijks de EU binnenkomen en slechts 0,0082% van de geïmporteerde producten die worden gecontroleerd, volgens Europese Commissiegegevens van augustus 2024, kan het systeem duidelijk niet bijbenen met moderne handelspatronen.

Het Hervormingspakket: Nieuwe Heffingen en Digitale Transformatie

In een mijlpaalbeslissing op 12 december 2025 hebben EU-lidstaten een tijdelijke €3 douanerecht goedgekeurd op e-commerce pakketten met een waarde onder €150, effectief vanaf juli 2026. Deze maatregel, aangekondigd door de Europese Commissie, heeft tot doel een gelijk speelveld te creëren tussen traditionele EU-detailhandelaren en buitenlandse onlineplatforms, met name die uit China die hebben geprofiteerd van de huidige vrijstelling van douanerechten.

De hervorming vertegenwoordigt een alomvattende aanpak voor modernisering van de Europese Douane-unie. Belangrijke elementen zijn:

• Een €2 afhandelingskosten voor pakketten onder €150 vanaf april 2026
• Volledige afschaffing van de €150 vrijstelling van douanerechten tegen 2028
• Oprichting van een nieuwe EU Douaneautoriteit (EUCA) vanaf 2026
• Creatie van een EU Douane Data Hub ter vervanging van gefragmenteerde nationale IT-systemen

'Veiligere handel betekent een veiliger Europa,' verklaarde de Poolse minister van Financiën Andrzej Domański, benadrukkend dat een 'sterke en veerkrachtige douane-unie de bescherming van de interne markt, consumentenveiligheid en stabiele economische ontwikkeling garandeert.'

De EU Douaneautoriteit: Negen Steden Dingen naar Hoofdkwartier

Het middelpunt van de hervorming is de nieuwe EU Douaneautoriteit, die zal dienen als centrale hub ter ondersteuning van nationale douanediensten. Volgens het selectieproces van de Europese Commissie hebben negen lidstaten voor 27 november 2025 aanvragen ingediend om de autoriteit te huisvesten:

België (Luik): 'Luik is een strategische keuze voor Europa, een belangrijke logistieke hub met zijn vrachtluchthaven, zijn rivierhaven en zijn multimodale connectiviteit, in het hart van handelsstromen,' zei Waals minister van Economie Pierre-Yves Jeholet. De luchthaven van de stad verwerkt grote volumes kleine pakketten, wat praktische inzichten biedt in e-commerce uitdagingen.

Frankrijk (Rijsel): Gelegen op slechts 30 minuten van Brussel, biedt Rijsel nabijheid tot EU-instellingen. 'Gelegen op het kruispunt van belangrijke Europese logistieke en internationale handelsroutes,' merkte minister van Openbare Rekeningen Amélie de Montchalin op.

Italië (Rome): Italië benadrukt zijn strategische mediterrane positie en de geavanceerde digitalisering van zijn Douane- en Monopolieagentschap.

Nederland (Den Haag): Met zijn sterke internationale profiel en nabijheid tot Schiphol Airport en Rotterdam Port biedt Den Haag bestaande infrastructuur en samenwerkingsmogelijkheden met organisaties zoals Europol.

Polen (Warschau): 'Warschau is klaar, heel klaar, om de taak van het huisvesten van het hoofdkwartier op zich te nemen,' verzekerde minister van Financiën Andrzej Domański, verwijzend naar Polens ervaring met grensbeheer en bestaande samenwerking met Frontex.

Andere kandidaten zijn Kroatië (Zagreb), Portugal (Porto), Roemenië (Boekarest) en Spanje (Málaga). De Commissie zal aanvragen evalueren op basis van operationele gereedheid, toegankelijkheid, opleidingsmogelijkheden en geografische balans, met een beslissing verwacht rond februari 2026.

Implementatietijdlijn en Verwachte Voordelen

De hervorming volgt een gefaseerd implementatieschema:

• 2026: EU Douaneautoriteit opgericht
• 2026: Tijdelijke €2 afhandelingskosten en €3 recht geïntroduceerd
• 2028: EU Douane Data Hub toegankelijk voor bedrijven
• 2028: €150 vrijstelling van douanerechten afgeschaft
• 2032: Vrijwillig gebruik van Data Hub door alle bedrijven
• 2038: Verplicht gebruik van nieuw systeem

De Europese Commissie schat dat de hervormingen tot €2 miljard per jaar zullen besparen door 27 verschillende nationale douane-IT-systemen te vervangen door een enkel EU-breed platform. De Data Hub zal rapportagevereisten stroomlijnen via een enkele interface, waarmee Commissievoorzitter Ursula von der Leyen haar belofte nakomt om bureaucratie te verminderen.

Lidstaatverschillen en Toekomstige Uitdagingen

Ondanks brede overeenstemming over de noodzaak van hervorming, blijven er verschillen tussen lidstaten. Tsjechië, Slowakije, Ierland, Zweden en Letland hebben zich verzet tegen door Frankrijk geleide voorstellen voor 'Made in Europe' inkoopvoorkeuren, met het argument dat ze de openheid van de interne markt kunnen ondermijnen.

'Europa moet bepaalde strategische sectoren beschermen, zoals de staalindustrie, maar tegelijkertijd open blijven voor hoogwaardige investeringen uit andere landen,' zei de vertrekkende Tsjechische minister van Industrie Lukáš Vlček na gesprekken met EU-collega's in Brussel.

De Europese Rekenkamer heeft gewaarschuwd dat ongelijke toepassing van douaneregels in de hele unie fraude vergemakkelijkt, wat de dringende behoefte benadrukt aan de geharmoniseerde aanpak die de EUCA belooft te leveren.

Terwijl de EU zich voorbereidt op deze ingrijpende veranderingen, vertegenwoordigt de douanereform een cruciale test van Europa's vermogen om zijn instellingen aan te passen aan het digitale tijdperk, terwijl eerlijke concurrentie wordt behouden en de interne markt wordt beschermd tegen de uitdagingen van wereldwijde e-commerce.