Nederlands
English
Deutsch
Français
Español
Português
Wat is de Suriname Witwaszaak?
De Hoge Raad heeft definitief bepaald dat de inbeslagname van €19,5 miljoen van de Centrale Bank van Suriname van kracht blijft. Deze uitspraak op 10 februari 2026 beëindigt een bijna 8 jaar durende juridische strijd over vermoedelijke witwasactiviteiten. Deze mijlpaalbeslissing is een belangrijke overwinning voor de Nederlandse autoriteiten in de strijd tegen internationale financiële criminaliteit en stelt belangrijke precedenten voor grensoverschrijdende witwasonderzoeken waarbij soevereine entiteiten betrokken zijn.
Achtergrond: De Geldzending van 2018
In april 2018 onderschepten Nederlandse douaneambtenaren op Schiphol een verdachte geldzending uit Suriname, bestemd voor Hong Kong. De €19,5 miljoen in contanten werd vervoerd door de Centrale Bank van Suriname (CBvS) om te wisselen voor Amerikaanse dollars, maar verschillende rode vlaggen wekten onmiddellijk argwaan. Het geld bevatte duizenden €500-biljetten – bankbiljetten die zelden in legitieme handel worden gebruikt – en was op een ongebruikelijke manier verpakt. De route van Suriname naar Hong Kong via Nederland leek ook onregelmatig voor legitieme banktransacties.
Het Openbaar Ministerie (OM) vermoedde witwassen en nam de gelden in beslag. Dit was de vijfde grote contante zending uit Suriname binnen zes maanden, met een totaal van meer dan €75 miljoen. 'Het bewijs wees op systematische witwasoperaties,' verklaarde een woordvoerder van het OM. 'We ontdekten dat het overgrote deel van dit geld geen verifieerbare legale herkomst had.'
De Juridische Strijd: Statelijke Immuniteit vs. Strafrechtelijk Onderzoek
De Centrale Bank van Suriname daagde de inbeslagname onmiddellijk aan, waarbij zij zich beriep op statelijke immuniteit en stelde dat de maatregel buitenproportioneel was. De bank hield vol dat contante transacties gebruikelijk zijn in de Surinaamse economie en dat de vermoedens van de Nederlandse autoriteiten ongegrond waren. Dit leidde tot een complexe juridische weg door de Nederlandse rechtbanken:
- 2019-2020: Twee lagere rechtbanken bevalen het geld terug te geven aan Suriname
- 2021-2022: Het OM ging in beroep bij de Hoge Raad, die de uitspraken vernietigde
- 2024: Het Gerechtshof Den Haag verwierp de klacht van de Surinaamse bank
- 2026: Hoge Raad handhaaft de inbeslagname definitief
De centrale juridische vraag draaide om de vraag of de betrokkenheid van de Centrale Bank van Suriname statelijke immuniteit aan de gelden verleende. De Nederlandse autoriteiten betoogden met succes dat het geld daadwerkelijk toebehoorde aan drie commerciële banken – Hakrinbank, De Surinaamsche Bank en Finabank – en niet aan de centrale bank zelf, en daarom niet beschermd werd door statelijke immuniteit.
Bewijs van Verdachte Activiteiten
Onderzoekers ontdekten verontrustende patronen in hoe het geld het banksysteem binnenkwam. Eén persoon stortte €1 miljoen in contanten in slechts twee dagen zonder een legitieme bron op te geven. De gelden waren gestort bij banken en wisselkantoren die minimale due diligence uitvoerden naar de herkomst van het geld. Dit patroon kwam overeen met internationale anti-witwasstandaarden die dergelijke transacties identificeren als indicatoren van hoog risico.
Impact op de Surinaamse Economie
De inbeslagname veroorzaakte aanzienlijke economische uitdagingen voor Suriname, waar contante transacties nog steeds veel voorkomen. Banken kregen te maken met liquiditeitsproblemen en de Amerikaanse dollar moest worden gerantsoeneerd. De zaak belichtte kwetsbaarheden in het Surinaamse financiële systeem en leidde tot meer toezicht van internationale organisaties zoals de Financial Action Task Force (FATF).
'Deze uitspraak stuurt een duidelijk signaal dat statelijke immuniteit mogelijk illegale fondsen niet kan beschermen,' legde witwasexpert Dr. Marcus Bsaisou uit, wiens deskundigenrapport in de procedure werd geciteerd. 'Centrale banken moeten ervoor zorgen dat hun transacties voldoen aan internationale anti-witwasstandaarden.'
Juridische Precedenten en Internationale Implicaties
De beslissing van de Hoge Raad stelt verschillende belangrijke juridische principes vast:
| Juridisch Principe | Impact |
|---|---|
| Reikwijdte Statelijke Immuniteit | Geldt alleen voor centrale bankactiva gebruikt voor officiële monetaire functies |
| Eigendom vs. Facilitering | Betrokkenheid centrale bank alleen beschermt fondsen van commerciële banken niet |
| Bewijsstandaarden | Ongebruikelijke kenmerken van contant geld kunnen inbeslagname tijdens onderzoeken rechtvaardigen |
Deze uitspraak zou vergelijkbare zaken wereldwijd kunnen beïnvloeden, met name in rechtsgebieden die transnationale financiële criminaliteit bestrijden. Het versterkt het principe dat financiële instellingen robuuste anti-witwascontroles moeten handhaven, zelfs bij grote internationale overboekingen.
FAQ: Suriname Witwaszaak
Waarom werd de €19,5 miljoen in beslag genomen?
Nederlandse autoriteiten namen het geld in 2018 in beslag vanwege meerdere rode vlaggen: ongebruikelijke verpakking, duizenden €500-biljetten (zeldzaam in legitieme handel), verdachte routing van Suriname naar Hong Kong via Nederland, en onvermogen om de legale herkomst van de fondsen te verifiëren.
Wat is statelijke immuniteit in het bankwezen?
Statelijke immuniteit beschermt centrale bankactiva die worden gebruikt voor officiële monetaire functies tegen inbeslagname. De Nederlandse rechter oordeelde echter dat deze bescherming niet geldt voor fondsen van commerciële banken die slechts worden gefaciliteerd door een centrale bank.
Hoe lang duurde de juridische strijd?
De zaak duurde bijna 8 jaar, van de inbeslagname in 2018 tot de Hoge Raad-uitspraak in februari 2026, en omvatte meerdere beroepen en omkeringen in het Nederlandse rechtsstelsel.
Wat gebeurt er nu met de in beslag genomen €19,5 miljoen?
De fondsen blijven geconfisqueerd door de Nederlandse autoriteiten en zullen waarschijnlijk worden verbeurd verklaard aan de staat, volgens de gevestigde procedures voor activa gelinkt aan witwassen.
Hoe beïnvloedt dit het Surinaamse banksysteem?
De zaak heeft kwetsbaarheden in de op contant geld gebaseerde economie van Suriname blootgelegd en kan hervormingen aanmoedigen om anti-witwascontroles te versterken en de afhankelijkheid van grote contante transacties te verminderen.
Bronnen
Verslag Hoge Raad-procedure
Juridische Analyse Statelijke Immuniteit
Suriname Nationaal Risico Assessment Witwassen
Wereldbank Economische Data Suriname
