Biodiversiteitsovereenkomst start implementatie met financieringsvenster

Wereldwijd Biodiversiteitskader begint kritieke implementatiefase

Het ambitieuze Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (KMGBF) is een cruciale implementatiefase ingegaan nu regeringen wereldwijd hun nationale verplichtingen beginnen te activeren via nieuw opgezette financieringsmechanismen en monitoringsystemen. Na de baanbrekende overeenkomst die in februari 2025 op COP16.2 in Rome werd bereikt, vertalen landen nu internationale beloften naar concrete actieplannen met steun van een doelstelling van $200 miljard jaarlijkse financiering tegen 2030.

Financieringsvenster opent voor beschermde gebieden

Het nieuw opgerichte Global Biodiversity Framework Fund (GBFF) heeft aanzienlijke momentum gekregen met acht regeringen die tijdens COP16 een extra $163 miljoen toezegden, waarmee het totale aantal bijdragers op 12 komt. 'Dit vertegenwoordigt een keerpunt in hoe we natuurbehoud wereldwijd financieren,' zei een VN-functionaris betrokken bij de onderhandelingen. 'Voor het eerst hebben we een toegewijd financieel architectuur dat overeenkomt met de schaal van de biodiversiteitscrisis.'

De financieringsstrategie heeft tot doel het geschatte jaarlijkse biodiversiteitsfinancieringstekort van $700 miljard te dichten via meerdere kanalen: het verhogen van biodiversiteitsgerelateerde financiële stromen naar ontwikkelingslanden tot minstens $20 miljard jaarlijks tegen 2025 en $30 miljard tegen 2030, het mobiliseren van $200 miljard jaarlijks uit alle bronnen tegen 2030, en het afbouwen of hervormen van minstens $500 miljard aan schadelijke subsidies jaarlijks tegen 2030.

Monitoring- en bestuurssystemen geactiveerd

Centraal in de implementatie staat de strategische herziening van het Programme of Work on Protected Areas (PoWPA), dat wordt afgestemd op KMGBF's Doel 3 - het ambitieuze '30x30'-doel om 30% van terrestrische en mariene gebieden te behouden tegen 2030. Het Verdrag inzake Biologische Diversiteit (CBD) voerde van oktober tot december 2025 consultaties uit om het kader uit 2004 bij te werken, met focus op vier belangrijke elementen: vestiging en beheer van gebieden; bestuur, participatie en gelijkheid; ondersteunend beleidskader; en normen, beoordeling en monitoring.

'De monitorsystemen die we implementeren zullen transformerend zijn,' legde een biodiversiteitsbeleidsexpert uit. 'Voor het eerst zullen we gestandaardiseerde tracking hebben van de effectiviteit van beschermde gebieden over grenzen heen, waardoor we echte behoudsresultaten kunnen meten in plaats van alleen beschermde hectares.'

Nationale toezeggingen en implementatieplannen

Landen moeten nu herziene Nationale Biodiversiteitsstrategieën en Actieplannen (NBSAPs) indienen via het Online Reporting Tool van de CBD. Het CBD-secretariaat heeft wereldwijd regionale dialogen georganiseerd om landen te ondersteunen bij het ontwikkelen van hun implementatiekaders, met evenementen in Moldavië, Brussel, Tadzjikistan, Oman, Peru, Kenia, Guyana, Fiji, Japan, Jordanië en de Filipijnen.

De Data Reporting Tool for MEAs (DaRT) en Bioland Tool bieden technische ondersteuning voor landen ongeacht capaciteitsbeperkingen. 'Wat deze keer anders is, is de integratie van digitale tools die rapportage en monitoring toegankelijk maken voor alle landen,' merkte een technisch adviseur op die met ontwikkelingslanden werkt. 'We gaan van op papier gebaseerde verplichtingen naar real-time digitale tracking van behoudsvoortgang.'

Cali Fonds en inheemse participatie

Een belangrijke innovatie in de financieringsarchitectuur is het Cali Fonds, opgericht om bijdragen te ontvangen van bedrijven die genetische hulpbronnen en digitale sequentie-informatie gebruiken. Het fonds zal minstens 50% van zijn middelen toewijzen aan inheemse volkeren en lokale gemeenschappen, waarbij hun cruciale rol als beheerders van biodiversiteit wordt erkend.

'Dit vertegenwoordigt een paradigmaverschuiving in voordelendeling,' zei een voorvechter van inheemse rechten. 'Decennialang zijn genetische hulpbronnen uit onze gebieden gecommercialiseerd zonder passende compensatie. Het Cali Fonds begint deze historische onrechtvaardigheid aan te pakken terwijl het door gemeenschappen geleid behoud ondersteunt.'

Betrokkenheid private sector en financiële instellingen

De implementatiestrategie roept expliciet op tot betrokkenheid van de private sector, waarbij private financiering 19 keer wordt genoemd in de definitieve COP16-overeenkomst. Van financiële instellingen wordt verwacht dat ze milieu- en sociale waarborgen versterken met standaard tracking- en rapportagemethoden, biodiversiteitsinvesteringen opschalen via impactfondsen en blended finance, en transparantie verbeteren via natuurgerelateerde openbaarmakingskaders.

'De financiële sector wordt wakker voor biodiversiteitsrisico's en -kansen,' merkte een duurzame financiële analist op. 'We zien een ongekende afstemming tussen behoudsdoelen en investeringsstrategieën, met duidelijke metrieken die ontstaan voor natuurpositieve investeringen.'

Uitdagingen en volgende stappen

Ondanks de vooruitgang blijven er aanzienlijke uitdagingen. De strategische herziening van het bestuur van beschermde gebieden moet gelijkheidskwesties aanpakken en zinvolle participatie van lokale gemeenschappen waarborgen. Financieringstoezeggingen, hoewel substantieel, blijven achter bij de geschatte behoeften, en implementatiecapaciteit varieert sterk tussen landen.

De komende maanden zullen cruciaal zijn omdat landen hun NBSAPs indienen en beginnen met toegang tot het GBFF. Monitorsystemen zullen vroege successen moeten aantonen om politiek momentum en publieke steun te behouden voor wat een van de meest ambitieuze milieuovereenkomsten in de geschiedenis blijft.

Zoals een conservatiewetenschapper het verwoordde: 'Dit gaat niet alleen over natuur beschermen - het gaat over het herontwerpen van onze relatie met de natuurlijke wereld. De implementatiefase zal laten zien of we serieus zijn over die transformatie.'