China en Noord-Korea: militaire samenwerking na bezoek Xi

China zoekt actief naar nauwere militaire samenwerking met Noord-Korea, wat analisten van het Center for Strategic & International Studies (CSIS) een 'ongekende primeur' noemen. De verschuiving volgt op het bezoek van de Chinese leider Xi Jinping aan Pyongyang begin juni 2026 – zijn eerste in zeven jaar – waarbij hij en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un beloofden de bilaterale banden naar een 'nieuw historisch startpunt' te tillen. Deze stap betekent een ingrijpende herijking van de aloude relatie van Beijing met zijn geïsoleerde buur, met verstrekkende gevolgen voor de regionale veiligheid, de Amerikaanse afschrikking in Oost-Azië en het delicate machtsevenwicht op het Koreaanse schiereiland.

Achtergrond: De Top in Pyongyang van juni 2026

Xi Jinping arriveerde op 8 juni 2026 in Pyongyang voor een tweedaags staatsbezoek – zijn eerste buitenlandse reis van het jaar – getimed rond de 65e verjaardag van het 1961 Sino-Noord-Koreaanse defensieverdrag. Begroet met een saluut van 21 kanonschoten, een cavalerie-escorte en mensenmassa's die bloemen zwaaiden op het Kim Il Sung-plein, werd Xi vergezeld door zijn echtgenote Peng Liyuan en ontvangen door Kim Jong-un en Ri Sol-ju. Het bezoek markeerde de zevende ontmoeting tussen de twee leiders en werd voorafgegaan door maanden van stille diplomatieke voorbereiding, waaronder de hervatting van directe vluchten en passagierstreinen tussen Beijing en Pyongyang in maart 2026, en het hervatten van Chinese toeristenpakketten in juni. Hoewel economische en culturele samenwerking de publieke agenda domineerden, was de meest opvallende uitkomst de expliciete toezegging om militaire contacten uit te breiden – een breuk met China's historische voorzichtigheid op dit vlak.

De Militaire Dimensie: Een 'Ongekende Primeur'

In hun gezamenlijke verklaring beloofden Xi en Kim de 'strategische communicatie' en 'praktische samenwerking' te versterken op een breed spectrum, inclusief defensie. 'Beide partijen kwamen overeen om militaire samenwerking en uitwisselingen te verdiepen, een ongekende stap die de bereidheid van Beijing weerspiegelt om Pyongyang als een echte strategische partner te behandelen,' aldus de CSIS-analyse. Historisch gezien was China uiterst terughoudend in militaire samenwerking met Noord-Korea, beperkt tot de Koreaanse Oorlog en enkele wapenleveringen in de jaren 80. De nieuwe fase voorziet in gezamenlijke oefeningen, inlichtingen delen en mogelijk wapenverkopen – stappen die het militaire evenwicht ten opzichte van Zuid-Korea en Japan kunnen verstoren. Dit gebeurt terwijl de VS-Japan defensiesamenwerking zich verdiept onder premier Sanae Takaichi, waardoor Beijing tegenwichten zoekt.

Waarom Nu? Beijing's Strategische Afweging

CSIS-analisten identificeren verschillende drijfveren achter China's toenadering. Ten eerste, en misschien het meest dringend, is de noodzaak om de groeiende invloed van Rusland in Pyongyang te verminderen. In 2024 tekenden Moskou en Pyongyang een alomvattend strategisch partnerschap, waarbij Noord-Korea artilleriegranaten en personeel levert aan Ruslands oorlogsinspanning in Oekraïne, in ruil voor olie, graan, technologie en diplomatieke dekking bij de VN. 'Kwantitatief gezien zijn de hooggeplaatste uitwisselingen tussen Rusland en Noord-Korea sinds de oorlog in Oekraïne aanzienlijk talrijker dan die tussen China en Noord-Korea – een historisch ongekend feit,' stelt het CSIS-rapport. Door zijn eigen partnerschap nieuw leven in te blazen, wil Beijing verloren terrein terugwinnen en voorkomen dat Pyongyang te afhankelijk wordt van Moskou.

Inzet Tegen Washington en Tokyo

Beijing wil zich ook indekken tegen een onvoorspelbare Verenigde Staten – vooral met een mogelijke tweede Trump-Kim-top aan de horizon – en Japan's militaire opbouw counteren. Door publiekelijk de banden met Pyongyang aan te halen, herinnert China Washington eraan dat geen enkele deal met Noord-Korea kan slagen zonder Chinese betrokkenheid, terwijl het tegelijkertijd signaleert dat militaire actie tegen Pyongyang als een provocatie zou worden gezien. Het 2025 EU-Japan veiligheidspact heeft Beijing verder aangespoord om zijn eigen allianties te verstevigen.

De Taiwan Contingentie

Een kritieke factor op langere termijn is Taiwan. Een crisis op het Koreaanse schiereiland zou de Amerikaanse militaire middelen onder druk zetten, waardoor Washington mogelijk minder goed kan reageren op een gelijktijdige Chinese zet tegen het eiland. 'China plant mogelijk om Noord-Korea te helpen zijn strijdkrachten uit te breiden, zodat het een grotere bedreiging vormt voor de Verenigde Staten en de kans op succes bij een dubbele noodsituatie vergroot,' waarschuwt CSIS. Dit tweefronten-dilemma houdt Pentagon-planners al lang bezig, en de nieuwste stappen van Beijing suggereren een doelbewuste poging om het te operationaliseren.

China Aanvaardt Stilzwijgend Noord-Korea's Nucleaire Status

Even belangrijk is wat onuitgesproken bleef. Jarenlang riep China routinematig op tot 'denuclearisatie van het Koreaanse schiereiland'. Tijdens Xi's bezoek ontbrak die frase opvallend – wat wijst op de feitelijke acceptatie van Noord-Korea als kernmacht door Beijing. Dit strookt met de recente onthulling van een nieuwe uraniumverrijkingsinstallatie en de herhaalde beweringen van nucleaire status. Hoewel Beijing Noord-Korea's kernwapenprogramma waarschijnlijk niet formeel zal erkennen, verwijdert de stilte een belangrijk diplomatiek obstakel en kan Kim aanmoedigen zijn arsenaal te versnellen – vergelijkbaar met hoe de ineenstorting van de Iran-nucleaire deal de proliferatiedynamiek in het Midden-Oosten heeft hervormd.

FAQ

Waarom zoekt China nu militaire samenwerking met Noord-Korea?
China wil de Russische invloed verminderen, Amerikaanse en Japanse militaire druk tegengaan en zijn positie ten aanzien van Taiwan versterken. De stap geeft Washington ook het signaal dat elke deal met Noord-Korea Chinese betrokkenheid vereist.

Wat spraken Xi Jinping en Kim Jong-un af in juni 2026?
Ze beloofden samenwerking uit te breiden op het gebied van handel, landbouw, wetenschap, gezondheid, cultuur en – voor het eerst – militaire zaken. Ook benadrukten ze 'strategische communicatie' en politiek vertrouwen.

Heeft China Noord-Korea als kernmacht geaccepteerd?
Beijing heeft zijn langstaande oproep tot denuclearisatie in officiële verklaringen laten vallen, wat duidt op stilzwijgende acceptatie. Het heeft de nucleaire status van Noord-Korea niet formeel erkend, maar de omissie wordt breed gezien als een beleidswijziging.

Hoe beïnvloedt dit de VS en zijn bondgenoten?
Een sterkere Chinees-Noord-Koreaanse militaire as bemoeilijkt de Amerikaanse afschrikking in Oost-Azië, vergroot het risico op een tweefrontencrisis rond Taiwan en Korea, en zet Japan en Zuid-Korea onder druk om hun eigen defensiesamenwerking te verdiepen.