VS-Iran vredesdeal: Hormuz heropent, olieprijzen dalen

Breaking: VS en Iran tekenen historische vredesdeal

President Donald Trump bevestigde maandag 15 juni 2026 een historisch memorandum met Iran, waarmee een einde komt aan het 15 weken durende conflict dat op 28 februari 2026 begon. Tijdens de G7-top in Frankrijk noemde Trump de deal een 'succes voor de hele wereld', met heropening van de Straat van Hormuz uiterlijk vrijdag 19 juni. De overeenkomst, bemiddeld door Pakistan met steun van Qatar en Turkije, omvat een staakt-het-vuren, heropening van de waterweg en 60 dagen onderhandeling over het nucleaire programma en sancties.

De oorlog begon met Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen onder Operatie Epic Fury. De Straat van Hormuz was sinds maart gesloten, waardoor 20% van de wereldwijde olie werd afgesneden. Olie piekte op $126 per vat. Na de aankondiging daalde Brent crude 4,8% naar $83,17. De Dow Jones steeg 469 punten naar een record.

Belangrijke bepalingen van het Islamabad-memorandum

Heropening van de Straat van Hormuz

De meest directe bepaling is de heropening van de Straat voor commerciële scheepvaart. Trump zei dat de waterweg na mijnopruiming vrijdag volledig open is. Frankrijk en Nederland bieden hulp. Energie-experts waarschuwen dat het maanden kan duren voordat leveringen normaal zijn.

Staakt-het-vuren en Libanon

De overeenkomst omvat een permanent staakt-het-vuren in Libanon. Hezbollah verwelkomt het, maar Israël weigert troepen terug te trekken uit bufferzones. De onderhandelingen over een staakt-het-vuren in Libanon blijven een gevoelig punt.

Sanctieverlichting en bevroren tegoeden

Volgens gelekte documenten omvat de deal vrijgave van $24 miljard aan bevroren Iraanse tegoeden en opschorting van sancties op olie. Trump ontkent de voorwaarden. De 60-daagse onderhandelingen richten zich alleen op nucleaire kwesties. Iran heeft meer dan 400 kg bijna bomrijp uranium.

Wereldwijde marktreactie

De markten reageerden euforisch. De wereldwijde oliecrisis dreef benzineprijzen tot $6,03. Na de deal daalden ze naar $4,06. Experts verwachten verdere daling als de deal standhoudt. Aandelen van luchtvaart- en cruisemaatschappijen stegen.

Een westerse diplomaat noemde het de belangrijkste de-escalatie sinds de Koude Oorlog. Analisten waarschuwen voor traag herstel van beschadigde infrastructuur.

Geopolitieke gevolgen

Pakistan bemiddelde de deal, een diplomatieke overwinning. Israël verwerpt de deal, wat spanningen veroorzaakt. Iran heeft ook bezwaren van hardliners.

Wat gebeurt er nu?

De 60-daagse onderhandelingen bepalen het lot. Onopgeloste kwesties zijn onder meer: nucleair programma, sanctieverlichting, regionale proxy's, wederopbouw en Israël. De formele ondertekening in Genève op 19 juni is cruciaal.

Veelgestelde vragen

Wat is de VS-Iran-vredesdeal?

Het Islamabad-memorandum is een raamovereenkomst om de oorlog te beëindigen, de Straat van Hormuz te heropenen en 60 dagen te onderhandelen over een vredesverdrag.

Wanneer begon de oorlog?

Op 28 februari 2026 met Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen.

Hoe beïnvloedt de deal olieprijzen?

Olieprijzen zijn gedaald, Brent naar $83. Verdere daling verwacht, maar normalisatie kan maanden duren.

Valt Libanon onder het staakt-het-vuren?

Ja, maar Israël weigert terugtrekking uit bufferzones.

Welke rol speelde Pakistan?

Pakistan bemiddelde de deal en is sinds 1980 de beschermende macht van Iran in de VS.

Bronnen

Informatie van NOS, Reuters, BBC, Guardian, AP, CBS, Al Jazeera, Haaretz. Originele NOS-rapportage.