Slowakije stopt noodstroom Oekraïne: Energiecrisis Uitgelegd

In een dramatische escalatie heeft Slowakije alle noodstroomvoorzieningen naar Oekraïne stopgezet, wat een kritieke energiecrisis veroorzaakt tijdens aanhoudende Russische aanvallen. Premier Robert Fico kondigde dit op 23 februari 2026 aan als vergelding omdat Oekraïne de Russische olie door de Druzhba-pijpleiding niet herstelt.

Wat is de Druzhba-pijpleidingcrisis?

De Druzhba-pijpleiding, ook wel Vriendschapspijpleiding genoemd, is een van 's werelds langste oliepijpleidingen van Rusland via Oekraïne naar verschillende Europese landen. Sinds 1964 is het cruciaal voor Oost-Europa. De crisis begon op 27 januari 2026 met schade in Oekraïens gebied. Oekraïne wijst naar een Russische drone-aanval, terwijl Slowakije en Hongarije denken dat Oekraïne reparaties vertraagt om Russische olie-inkomsten te blokkeren.

'We zullen geen noodstroom leveren aan Oekraïne totdat ze de olie door de Druzhba-pijpleiding herstellen,' zei premier Fico. 'Als Oekraïne Slowaakse belangen blijft schaden, heroverwegen we onze steun voor hun EU-lidmaatschap.'

Waarom deze noodstroomstoring ertoe doet

Oekraïnes energie-infrastructuur is zwaar beschadigd door systematische Russische aanvallen in de winter van 2026. Volgens VN-rapporten hebben dagelijkse aanvallen systemen in minstens 17 regio's geraakt, waardoor miljoenen zonder warmte, elektriciteit en water zitten tijdens een strenge winter. Oekraïne heeft ongeveer de helft van zijn elektriciteitsopwekkingscapaciteit verloren, van meer dan 40 gigawatt voor de invasie naar slechts 12 gigawatt nu.

De kritieke cijfers achter de crisis

• 70% van Oekraïnes noodstroombehoeften werd geleverd door Slowakije en Hongarije samen
• 45% van Oekraïnes elektriciteitsimport kwam alleen van Hongarije
• 17% van Oekraïnes elektriciteitsimport kwam van Slowakije
• 4-6 gigawatt elektriciteitstekort tijdens piekverbruik in de winter
• 90 miljard euro EU-lening naar Oekraïne nu geblokkeerd door Hongarije

Parallele acties van Hongarije

Hongarije heeft nog agressievere maatregelen genomen door de pijpleidingverstoring. Premier Viktor Orbáns regering heeft een cruciale 90 miljard euro EU-leningpakket geblokkeerd dat bedoeld is om Oekraïnes economie te ondersteunen. Bovendien heeft Hongarije nieuwe EU-sancties tegen Rusland tegengehouden en weigert het steun voor Oekraïnes EU-lidmaatschap totdat de olie weer stroomt.

De EU staat voor een groot dilemma omdat twee lidstaten de energiezekerheid van Oekraïne gijzelen over olie-transitkwesties.

Oekraïnes energie-infrastructuur onder aanval

Russische aanvallen hebben het stroomsysteem van Oekraïne op de rand van instorten gebracht. In januari 2026 lanceerde Rusland 4.442 drones en 135 raketten op Oekraïense energiedoelen, volgens gegevens van Green Deal Ukraina. Dit leidde tot minstens 161 burgerdoden en 757 gewonden.

Oekraïnes ministerie van Buitenlandse Zaken heeft 'ultimatums en chantage' van Hongarije en Slowakije veroordeeld en alternatieve routes voor niet-Russische olie voorgesteld.

EU-reactie en diplomatieke gevolgen

EU-buitenlandministers in Brussel op 23 februari slaagden er niet in Hongarije te overtuigen om zijn standpunt te veranderen over het blokkeren van de lening en nieuwe sancties. De Europese Commissie overweegt noodmaatregelen om de Russische olie door de beschadigde Druzhba-pijpleiding te herstellen.

De situatie is een grote test voor Europese eenheid, aangezien de acties van Slowakije en Hongarije in tegenspraak zijn met de bredere EU-steun voor Oekraïne. De EU-energiezekerheidsstrategie wordt ongekend uitgedaagd.

Wat gebeurt er nu?

Oekraïne staat voor een perfecte storm van energie-uitdagingen: voortdurende Russische aanvallen, verlies van noodstroom uit Slowakije, en geblokkeerde financiële steun van de EU door Hongaarse veto's. Het land overweegt het Vroege Waarschuwingsmechanisme onder de EU-Oekraïne Associatieovereenkomst te activeren.

Ondertussen blijft de wereldwijde energie-marktvolatiliteit de Europese energiezekerheid beïnvloeden, met Slowakije en Hongarije die alternatieve routes verkennen.

FAQ: Slowakije-Oekraïne energiecrisis

Waarom heeft Slowakije de noodstroom naar Oekraïne stopgezet?

Slowakije stopte de noodstroomvoorzieningen omdat Oekraïne de Russische olie door de Druzhba-pijpleiding niet heeft hersteld, die Slowakije van ruwe olie voorziet.

Hoeveel van Oekraïnes noodstroom kwam uit Slowakije?

Slowakije leverde ongeveer 17% van Oekraïnes elektriciteitsimport, met Hongarije 45%. Samen dekten ze 70% van Oekraïnes noodstroombehoeften.

Wat is de Druzhba-pijpleiding?

De Druzhba-pijpleiding is een 4.000-kilometer oliepijpleiding van Rusland via Oekraïne naar verschillende Europese landen, waaronder Slowakije en Hongarije. Het opereert sinds 1964.

Waarom blokkeert Hongarije EU-hulp aan Oekraïne?

Hongarije blokkeert een 90 miljard euro EU-lening naar Oekraïne en nieuwe sancties tegen Rusland totdat de olie door de Druzhba-pijpleiding weer stroomt.

Hoe beschadigd is Oekraïnes energie-infrastructuur?

Oekraïne heeft ongeveer de helft van zijn elektriciteitsopwekkingscapaciteit verloren door Russische aanvallen, met een capaciteit gedaald van meer dan 40 gigawatt naar slechts 12 gigawatt.

Bronnen

Al Jazeera: Slowakije stopt noodstroom naar Oekraïne

Kyiv Independent: Slowakije dreigt met stroomafsluiting

VN-rapport: Oekraïense energie-aanvallen januari 2026

Kyiv Independent: Oekraïens energiesysteem op de rand

OilPrice: EU-noodstappen voor Druzhba-pijpleiding