VS financiert extreemrechtse groepen in Europa als 'aanval op EU'

VS financiert extreemrechtse organisaties in Europa

De Amerikaanse regering is van plan om radicaal-rechtse denktanks en organisaties in Europa financieel te steunen, volgens een rapport in de Financial Times. Deze strategische zet wordt door experts omschreven als een 'directe aanval' op het politieke establishment en regelgevend kader van de Europese Unie.

Strategische verschuiving in Amerikaans buitenlands beleid

Christopher Houtkamp, senior onderzoeker bij de afdeling Veiligheid van het Clingendael Instituut, bevestigt de geloofwaardigheid van deze berichten. 'De MAGA-beweging is ook ideologisch vijandig ten opzichte van de EU,' stelt Houtkamp, verwijzend naar de 'Make America Great Again' politieke beweging die geassocieerd wordt met voormalig president Donald Trump. Hij merkt op dat dit een significante verschuiving vertegenwoordigt ten opzichte van eerdere Amerikaanse regeringen die doorgaans centrum politieke partijen in Europa steunden.

De onderzoeker legt uit dat aanvallen op Europa nu zijn gecodificeerd in de Nationale Veiligheidsstrategie van het Witte Huis, met het expliciete doel om de Europese politiek 'ingrijpend' te beïnvloeden. 'De Amerikanen hebben een hele duidelijke ideologische reden om tegen de Europese Unie te zijn en ze hebben ook een heel goed gevulde kas om die steun ook te bewerkstelligen, anders dan veel andere landen die zich ook mengen in onze samenleving,' voegt Houtkamp toe.

Big Tech belangen drijven beleid

Volgens Houtkamp probeert Washington 'de Europese Unie te verzwakken en op te delen' om haar ideologische en materiële doelen te kunnen bereiken. Een van die belangrijkste doelen is om de weg te effenen voor de Amerikaanse Big Techbedrijven. 'Een belangrijke sta-in-de-weg daarbij is de Europese Unie met zijn digitale regelgeving in de Digital Services Act,' legt hij uit.

De Digital Services Act (DSA), die volledig van kracht werd in februari 2024, vertegenwoordigt baanbrekende EU-wetgeving die uitgebreide regels vaststelt voor digitale diensten die in de Europese Unie opereren. De verordening creëert een veiligere digitale ruimte door fundamentele rechten te beschermen en illegale inhoud aan te pakken, met speciale verplichtingen voor zeer grote online platforms.

Gericht op specifieke politieke partijen

De VS zoekt naar verluidt politieke partners in Europa, waaronder Duitslands Alternative für Deutschland (AfD) en Frankrijks Rassemblement National. Houtkamp merkt echter een interessante dynamiek op: 'Je ziet interessant genoeg dat lang niet al die partijen die steun met veel plezier aannemen.'

Langjarig onderzoek van het Clingendael Instituut toont aan dat bevolkingen buitenlandse inmenging vanuit welk land ook altijd afwijzen. 'Als je deze steun aanneemt vanuit Washington, dan loop je ook een groot risico dat je organisatie of je partij heel impopulair wordt bij de bevolking,' waarschuwt Houtkamp.

Potentieel boemerangeffect

De onderzoeker wijst op de onduidelijke electorale winst van de AfD en haar leider Alice Weidel als voorbeeld van hoe buitenlandse inmenging kan terugkaatsen. 'Zo is het volgens de onderzoeker onduidelijk hoe groot de electorale winst van AfD en Alice Weidel zou zijn geweest wanneer Elon Musk zich niet zo expliciet met die verkiezingen zou hebben bemoeid.'

Deze ontwikkeling komt terwijl de AfD steeds openlijker extremistisch wordt, waarbij functionarissen nazi-slogans gebruiken en zichzelf de 'vriendelijke kant van het nationaalsocialisme' noemen, volgens DW-rapporten. De partij zou regionale macht kunnen grijpen bij deelstaatverkiezingen in 2026, vooral in oost-Duitse deelstaten waar het de sterkste politieke kracht is geworden.

Bredere implicaties voor Europese veiligheid

Houtkamp beschrijft dit als een in potentie 'vrij groot risico' voor de Europese Unie. De financieringsinitiatief vertegenwoordigt een significante verschuiving in hoe de VS zich engageert met het Europese maatschappelijk middenveld en politieke discours, waarbij mogelijk groepen worden gesteund die nationalistische en populistische agenda's over het continent promoten.

Deze zet zou diepgaande implicaties kunnen hebben voor de trans-Atlantische betrekkingen en Europese politieke dynamiek, aangezien het directe Amerikaanse overheidssteun inhoudt voor ideologisch gealigneerde organisaties die binnen Europese landen opereren. De ontwikkeling roept zorgen op over buitenlandse invloed in de Europese politiek en de potentiële impact op aanstaande digitale wetgevingsdebatten binnen de Europese Unie.

Bronnen

Financial Times rapport over VS-financiering van Europese denktanks

EU Digital Services Act verordening

DW rapport over AfD politieke opkomst

Clingendael Instituut onderzoek naar trans-Atlantische betrekkingen