Sluiting Straat van Hormuz: energieschok 2026

De sluiting van de Straat van Hormuz in februari 2026, na de Amerikaans-Israëlische luchtaanval op Iran, veroorzaakte de grootste olievoorzieningsverstoring in de geschiedenis. Bijna 20% van de wereldwijde olievoorraden werd weggenomen, waardoor de energieprijzen met 24% stegen – de grootste stijging sinds 2022. Volgens de Wereldbank is dit de belangrijkste economische gebeurtenis van 2026.

Context: De Straat van Hormuz-crisis

Op 28 februari 2026 lanceerden de VS en Israël een luchtaanval op Iran, waarbij opperleider Ali Khamenei omkwam. Als vergelding blokkeerde Iran de Straat van Hormuz, waardoor het tankerverkeer vrijwel volledig stilviel. De olieprijs steeg naar een piek van $126 per vat, de grootste maandelijkse stijging ooit. De 2026 Iran oorlog en de blokkade hebben de wereldwijde energieveiligheid fundamenteel veranderd.

Omvang van de aanbodschok

De Dallas Federal Reserve beschrijft de verstoring als drie tot vijf keer groter dan eerdere crises. Ongeveer 80% van de getroffen olie gaat naar Azië. In het gunstigste scenario (één kwart sluiting) zou de olieprijs $98 per vat kunnen bereiken, met een daling van de wereldwijde bbp-groei van 2,9 procentpunt in het tweede kwartaal. Bij langere sluiting kan de prijs oplopen tot $132. Zelfs na heropening kan het bbp jarenlang onder het oude niveau blijven. De EIA meldt productiestops van 7,5 tot 9,1 miljoen vaten per dag in de regio.

Beyond Oil: Meststoffen, voedselveiligheid en metalen

De Straat van Hormuz is ook een vitale route voor meststoffen: 13% van de wereldwijde stikstof en 9% van de fosfaatuitvoer passeren hier. UNCTAD meldt dat de scheepvaart met meer dan 95% is gedaald, wat de meststofprijzen opdrijft. De Wereldbank verwacht een stijging van 31% in 2026, met een piek van 60% voor ureum. Het Wereldvoedselprogramma waarschuwt dat 45 miljoen extra mensen in acute voedselonzekerheid kunnen belanden, vooral in Afrika en Azië. Tegelijkertijd hebben basismetalen als koper en aluminium recordhoogtes bereikt. Koper steeg boven $13.000 per ton, en analisten vrezen dat een langdurige blokkade de prijs naar $15.000 kan drijven. De basismetaal bevoorradingscrisis 2026 bedreigt de energietransitie, omdat koper en aluminium essentieel zijn voor hernieuwbare technologieën.

Impact op ontwikkelingslanden

De Wereldbank waarschuwt voor inflatie tot 5,1% in ontwikkelingslanden, een vierjarig hoogtepunt, en een groeivertraging tot 3,6%. Hogere energie- en voedselprijzen verergeren de schuldenlast. Het IMF waarschuwt dat de wereldwijde groei kan dalen tot 2,5% in een ongunstig scenario. Directeur M. Ayhan Kose stelde: 'Oorlog is ontwikkeling in omgekeerde richting. Gerichte steun is dringend nodig.'

Versnelling van de energietransitie

Paradoxaal genoeg versnelt de crisis de overgang naar hernieuwbare energie. Het IEA voorspelt dat de olievraag in 2026 met 420.000 vaten per dag zal krimpen, mogelijk het piekjaar. Hernieuwbare bronnen zoals zonne-energie, wind en elektrische voertuigen worden concurrerender. China heeft de uitvoer van zonnepanelen en EV's verhoogd. In de VS stegen de benzineprijzen met 40%, wat leidde tot een toename van het openbaar vervoer en de verkoop van elektrische auto's. De versnelling van de energietransitie 2026 is een belangrijk thema.

Deskundigenperspectieven

Fatih Birol van het IEA noemde dit de grootste energiecrisis ooit. 39% van de olie- en gasdirecteuren verwacht herstel van de straat in augustus 2026, terwijl 48% toekomstige verstoringen waarschijnlijk acht. De scheepvaartkosten blijven naar verwachting hoog, tussen $2 en $4 per vat. In de VS wordt een bescheiden productiestijging van maximaal 250.000 bpd verwacht.

FAQ

Wat veroorzaakte de sluiting?

De Amerikaans-Israëlische luchtaanval op Iran op 28 februari 2026 en de Iraanse blokkade als vergelding.

Hoeveel olie is verloren?

7,5 tot 9,1 miljoen vaten per dag, bijna 20% van het wereldwijde aanbod.

Hoe hoog zijn de olieprijzen?

Brent piekte op $126 en wordt voor 2026 geschat op gemiddeld $86.

Impact op voedselveiligheid?

Meststofprijzen stijgen 31%, ureum 60%. 45 miljoen extra mensen in voedselonzekerheid.

Effect op energietransitie?

De crisis versnelt de overgang naar hernieuwbare energie; olievraag krimpt.

Conclusie

De sluiting van de Straat van Hormuz in 2026 hervormt de wereldwijde orde. De Wereldbank waarschuwt voor aanhoudende risico's. De crisis dwingt tot herijking van energieveiligheid en versnelling van de energietransitie. De wereldwijde energieveiligheidsstrategie 2026 zal worden beïnvloed door deze gebeurtenissen.

Bronnen

• Wereldbank Commodity Markets Outlook, april 2026
• Dallas Federal Reserve Economische Analyse, maart 2026
• UNCTAD-rapport over verstoringen Straat van Hormuz
• U.S. Energy Information Administration
• Internationaal Energieagentschap
• Wereldvoedselprogramma