BRICS Pay: Wordt 2026 het jaar van de dollarval?

Nu India in 2026 het voorzitterschap van BRICS op zich neemt, bereidt het blok zijn meest ambitieuze uitdaging aan de mondiale dominantie van de Amerikaanse dollar voor. De lancering van 'BRICS Pay' – een interoperabel betalingssysteem voor centrale bankdigitale valuta (CBDC) dat het SWIFT-netwerk omzeilt – is een concrete stap richting hervorming van de internationale financiële architectuur. Met de dollaraandeel in mondiale deviezenreserves gedaald tot 56% – het laagste niveau in drie decennia – en intra-BRICS-handel nu voor 67% in lokale valuta's afgewikkeld, is de vraag niet langer of de-dollarisering plaatsvindt, maar hoe ver het zal gaan.

Wat is BRICS Pay en hoe werkt het?

BRICS Pay is een blockchain-gebaseerd platform dat de CBDC's van lidstaten – waaronder India's digitale roepie (e-Roepie), China's digitale yuan (e-CNY), Rusland's digitale roebel en Brazilië's Drex – koppelt in een uniform afwikkelingskader. In tegenstelling tot SWIFT, dat afhankelijk is van correspondentbankieren en dollarintermediatie, maakt BRICS Pay directe peer-to-peer transacties in realtime mogelijk. Het platform bouwt voort op het mBridge-project, dat in 2024 een Minimum Viable Product-fase bereikte. Terwijl de Bank voor Internationale Betalingen zich terugtrok vanwege sanctiezorgen, gaan China, Rusland en de VAE zelfstandig verder.

Onder India's voorzitterschap heeft de Reserve Bank of India voorgesteld alle BRICS-CBDC's te koppelen in één interoperabel netwerk. Het systeem gebruikt afwikkelingscycli en forex-swapregelingen als liquiditeitsvangnetten. Transactietijden kunnen krimpen van dagen tot seconden, en kosten van de huidige 6-8% tot bijna nul. India's succesvolle Unified Payments Interface (UPI) dient als model.

Het dalende dollaraandeel: 56% en dalend

Volgens IMF COFER-gegevens daalde het aandeel van de Amerikaanse dollar in mondiale deviezenreserves tot 56,32% in Q2 2025, vanaf een piek van 72% in 2001. Morgan Stanley bevestigde een daling tot 56% eind 2025. Hoewel 92% van de daling in Q2 2025 werd toegeschreven aan wisselkoersbewegingen, is de trend onmiskenbaar: centrale banken die $12 biljoen aan reserves beheren, diversifiëren weg van de dollar.

De de-dollariseringstrend wordt aangedreven door meerdere factoren. De bewapening van financiële sancties – met name het bevriezen van $300 miljard aan Russische centralebankreserves in 2022 – heeft vele landen ertoe aangezet alternatieven te zoeken. China's Cross-Border Interbank Payment System (CIPS) verbindt nu meer dan 1.500 instellingen in 117 landen. Ondertussen blijft het renminbi-aandeel in mondiale reserves op slechts 2,1%.

Yuan-genomineerde oliecontracten en goudgedekte afwikkelingen

De grootste verschuiving vindt plaats op energiemarkten. Saoedi-Arabië accepteert nu yuan-betalingen voor ongeveer 22% van zijn ruwe olie-export naar China. Een $7 miljard valuta-swapovereenkomst maakt directe yuan-riyal afwikkeling mogelijk zonder dollarintermediatie. Op 31 oktober 2025 lanceerden BRICS-landen 'The Unit' – een digitaal afwikkelingsinstrument dat voor 40% gedekt is door fysiek goud. Dit goudgedekte systeem laat landen handelssaldi verrekenen zonder de Amerikaanse dollar, waarbij SWIFT volledig wordt omzeild. Meer dan 40 landen hebben interesse getoond. Centrale bankaankopen van goud overschrijden drie jaar op rij 1.000 ton, met 863 ton in 2025 alleen.

Intra-BRICS-handel: 67% in lokale valuta

Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov kondigde begin 2026 aan dat slechts 33% van de intra-BRICS-handel nu in Amerikaanse dollars wordt gevoerd, tegen 67% in lokale valuta – een stijging van onder 20% een decennium geleden. Het BRICS-economisch blok vertegenwoordigt nu meer dan 40% van het mondiale bbp (koopkrachtpariteit), met groeicijfers die het G7 drie keer overtreffen. McKinsey's handelsupdate 2026 bevestigt dat de wereldhandel langs geopolitieke lijnen versplintert.

Structureel kantelpunt of beheersbare herijking?

Ondanks deze ontwikkelingen behoudt de dollar formidabele voordelen: hij wikkelt nog steeds 88% van alle mondiale deviezentransacties af, en de diepte en liquiditeit van de Amerikaanse schatkistmarkt blijven ongeëvenaard. Er is geen geloofwaardig alternatief ontstaan. De multipolaire valutatransitie versnelt echter. Combinatie van BRICS Pay's technologie, goudgedekte afwikkelingen en diversificatie van centralebankreserves creëert een zelfversterkende cyclus. Economen zijn verdeeld: sommigen zien het dollaraandeel dalen tot 40-45% binnen een decennium; anderen spreken van een beheersbare herijking. Duidelijk is dat 2026, met India als voorzitter, het meest cruciale jaar is in de multipolaire transitie.

Deskundige perspectieven

'Het BRICS Pay-systeem gaat niet over het van de ene op de andere dag vervangen van de dollar,' zegt een hoge functionaris van de Reserve Bank of India. 'Het gaat om het creëren van alternatieven die landen keuze geven. Als je een systeem hebt dat transactiekosten verlaagt van 6% naar bijna nul en in seconden afwikkelt, spreken de economieën voor zich.' Sceptici waarschuwen echter voor interne verdeeldheid: China wil de yuan internationaliseren, India de digitale roepie, en Rusland sancties omzeilen. De BRICS-interne verdeeldheid over valutastrategie kan de voortgang vertragen.

Veelgestelde vragen

Wat is BRICS Pay?

Een blockchain-gebaseerd betalingssysteem dat CBDC's van BRICS-landen koppelt, directe grensoverschrijdende afwikkeling mogelijk maakt zonder SWIFT of dollarintermediatie.

Wanneer wordt BRICS Pay gelanceerd?

Gepland voor 2026 onder India's voorzitterschap, met de 18e BRICS-top in New Delhi (12 september 2026) als belangrijk mijlpunt.

Hoeveel handel in lokale valuta?

Ongeveer 67% van de intra-BRICS-handel wordt nu in lokale valuta afgewikkeld, tegen onder 20% tien jaar geleden.

Wat is het huidige dollaraandeel in wereldreserves?

Het aandeel daalde tot 56% in 2025, het laagste sinds 1995.

Is de dollar zijn status als reservemunt kwijt?

Nee, de dominantie erodeert, maar er is geen vervanger. De verschuiving is naar een multipolair systeem met meerdere reservemunten.

Conclusie: Een cruciaal jaar

De combinatie van BRICS Pay's technologische lancering, recordaankopen van goud door centrale banken, yuan-genomineerde oliecontracten en het dalende dollaraandeel maken 2026 tot een waterjaar voor het mondiale financiële systeem. Of dit een structureel kantelpunt of een beheersbare herijking wordt, het tijdperk van een unipolair dollarcentrisch systeem maakt plaats voor een complexere, multipolaire financiële architectuur.

Bronnen

• Informed Clearly: BRICS mBridge CBDC Global Payments 2026
• Asia Times: BRICS leggen eerste sporen voor nieuw mondiaal betalingssysteem
• Economic Times: Dollar verliest dominantie als wereldreservemunt
• Informed Clearly: BRICS lokale valuta handel 67%
• PGurus: Saoedi-China yuan-voor-olie overeenkomst
• Market Minute: Centrale banken overschrijden 5000 ton mijlpaal
• MSS Bars: BRICS goud-eenheid hervormt vraag 2026
• India BRICS Voorzitterschap 2026 Officiële Website