AfD en Die Linke winnen Duitse deelstaatverkiezingen

De radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (AfD) en de radicaal-linkse Die Linke hebben verrassende overwinningen geboekt bij de Duitse deelstaatverkiezingen van 20 september 2026. Exitpolls wijzen erop dat de AfD Mecklenburg-Vorpommern wint, terwijl Die Linke voor het eerst sinds de Duitse hereniging aan kop gaat in Berlijn. De uitslagen zijn een nieuw dieptepunt voor bondskanselier Friedrich Merz, wiens CDU haar slechtste deelstaatresultaat ooit behaalt en in het noordoosten mogelijk de kiesdrempel van 5% mist.

Waarom deze Duitse deelstaatverkiezingen belangrijk zijn

De zestien deelstaten hebben ruime bevoegdheden op het gebied van onderwijs, politie en belastingen. Via het Duitse deelstaatverkiezingssysteem hebben regionale regeringen invloed op federale wetgeving in de Bondsraad. Ongeveer 2,5 miljoen kiesgerechtigden in Berlijn en 1,3 miljoen in Mecklenburg-Vorpommern mochten stemmen, vanaf 16 jaar. De opkomst in Mecklenburg-Vorpommern kwam uit op 78,1%, 7,3 procentpunt hoger dan in 2021.

AfD wint Mecklenburg-Vorpommern, CDU onder kiesdrempel

Volgens de exitpoll van ARD om 19.57 uur haalde de AfD 37,9% in Mecklenburg-Vorpommern, net voor de SPD (35,7%). De CDU bleef steken op 4,9%, onder de kiesdrempel van 5%. Voorlopige resultaten bevestigden later: AfD 38,2%, CDU 4,9%. Het is de derde keer dat de partij de sterkste wordt in een deelstaat, na Saksen-Anhalt op 6 september (43,8%).

Merz noemde de uitslag ein Desaster voor zijn partij. Ik neem deze verantwoordelijkheid omdat ik ons land vooruit wil brengen, zei hij, en voegde toe dat hervormingen het tegengif zijn tegen het autoritaire gif dat dieper in onze samenleving doordringt. AfD-covoorzitter Tino Chrupalla eiste zijn aftreden.

Die Linke voor het eerst sinds de hereniging aan kop in Berlijn

In Berlijn projecteerden exitpolls Die Linke op 25,3%, voor de CDU (19,1%) en de AfD (circa 16%). Het is de eerste keer sinds 1990 dat de radicaal-linkse partij een Berlijnse verkiezing wint. Voor het burgemeesterskantoor zijn coalitiepartners nodig, waarschijnlijk SPD en Groenen. De coalitieonderhandelingen in Berlijn worden complex, omdat geen enkele partij een meerderheid heeft.

Wat dit betekent voor Merz en de CDU

De dubbele nederlaag verdiept de crisis in de regering van Merz. De groothercoalitie van CDU/CSU en SPD, sinds mei 2025 aan de macht, kampt met een recordlaag goedkeuringscijfer: INSA/Bild meet slechts 14% steun voor de kanselier. Nationaal staat de AfD met 28-29% op de eerste plaats. Analisten verwachten meer druk op Merz om plaats te maken, met Hendrik Wüst (Noordrijn-Westfalen) en Markus Söder (Beieren) als mogelijke opvolgers.

Deze exitpolls zijn een bittere pil voor Merz. Zelfs onder zijn eigen aanhangers is de onvrede groot. De traditionele volkspartijen verliezen hun machtsbasis, aldus een politiek commentator.

Belangrijkste uitslagen - 20 september 2026

• Mecklenburg-Vorpommern: AfD 38,2%, SPD 35,5%, Linke 6,5%, Groenen 5,7%, CDU 4,9%
• Berlijn (exitpoll): Die Linke 25,3%, CDU 19,1%, AfD circa 16%
• Opkomst Mecklenburg-Vorpommern: 78,1% (+7,3 punten)

Gevolgen voor Duitsland en Europa

De winst van de AfD en de ineenstorting van de CDU hebben gevolgen buiten Duitsland. De opkomst van radicaal-rechts in Duitsland verontrust Europese bondgenoten in aanloop naar de federale verkiezingen van 2029. Een verzwakte CDU kan de Duitse rol in de EU bemoeilijken. In Mecklenburg-Vorpommern kan de SPD alleen met Linke en Groenen een meerderheid vormen. Ondanks haar overwinning maakt de AfD weinig kans te regeren, omdat andere partijen een cordon sanitaire aanhouden.

FAQ: Duitse deelstaatverkiezingen 2026

Wie won de Duitse deelstaatverkiezingen van september 2026?

De AfD won Mecklenburg-Vorpommern met 38,2%; Die Linke leidde Berlijn met 25,3% in de exitpolls.

Waarom verkeert de CDU in crisis?

De CDU van Merz zakte naar 4,9% in Mecklenburg-Vorpommern, onder de kiesdrempel, en verloor terrein in Berlijn. Het goedkeuringscijfer van Merz is slechts 14%.

Kan de AfD Mecklenburg-Vorpommern besturen?

Onwaarschijnlijk. Andere partijen houden een cordon sanitaire aan; SPD, Linke en Groenen vormen vermoedelijk een rood-rood-groene coalitie.

Neemt Friedrich Merz ontslag?

Merz blijft kanselier en partijvoorzitter, maar de druk om hem te vervangen groeit.

Wat waren de opkomstcijfers?

In Mecklenburg-Vorpommern 78,1%, 7,3 procentpunt meer dan in 2021; circa 2,5 miljoen kiesgerechtigden in Berlijn en 1,3 miljoen in Mecklenburg-Vorpommern.