Félicien Kabuga, genocidefinancier Rwanda, op 93-jarige leeftijd overleden

Verdachte Rwandese genocide Félicien Kabuga overleden in detentie

Félicien Kabuga, de rijke Rwandese zakenman die ervan wordt beschuldigd de genocide van 1994, waarbij naar schatting 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's omkwamen, te hebben gefinancierd en georkestreerd, is op 93-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in Den Haag. Kabuga, meer dan twee decennia een van de meest gezochte voortvluchtigen, werd in 2020 bij Parijs gearresteerd na 26 jaar ondergedoken te zijn geweest. Hij werd door het Internationale Straftribunaal voor Rwanda (ICTR) aangeklaagd voor genocide, samenzwering tot genocide en misdaden tegen de menselijkheid. Zijn dood op 16 mei 2026 sluit een belangrijk hoofdstuk in de zoektocht naar gerechtigheid voor een van de donkerste wreedheden van de 20e eeuw.

Achtergrond: De Rwandese genocide van 1994

Tussen april en juli 1994 werden naar schatting 800.000 mensen – voornamelijk Tutsi's, maar ook gematigde Hutu's – systematisch vermoord in Rwanda. De genocide werd aangewakkerd door decennia van etnische spanning en een mediacampagne van haatzaaierij. Kabuga, een Hutu-miljonair met nauwe banden met president Juvénal Habyarimana, was een sleutelfiguur in de financiering van de extremistische Hutu Power-beweging. Hij hielp bij de oprichting van de beruchte RTLM-radiostation (Radio Télévision Libre des Mille Collines), dat virulente anti-Tutsi-propaganda uitzond, Tutsi's bestempelde als 'kakkerlakken' en aanvallen dirigeerde. De Rwandese genocide van 1994 blijft een grimmige herinnering aan hoe haatzaaierij massaal geweld kan aanwakkeren.

Kabuga's rol als financier en organisator

Financiering van haatmedia en milities

Kabuga vergaarde zijn fortuin via koffie- en theeplantages en werd een van de rijkste zakenlieden van Rwanda. Hij gebruikte zijn rijkdom om RTLM en de extremistische krant Kangura te financieren, die propaganda verspreidde die opriep tot de eliminatie van Tutsi's. Hij importeerde ook honderdduizenden machetes uit China – het belangrijkste wapen dat bij de moordpartijen werd gebruikt. Deze machetes werden uitgedeeld aan de Interahamwe-militie, die een groot deel van de slachtpartijen uitvoerde.

Aanklacht en internationale klopjacht

In 1998 werd Kabuga door het ICTR aangeklaagd op zeven punten, waaronder genocide, medeplichtigheid aan genocide en directe en openbare aanzetting tot genocide. Hij vluchtte in 1994 uit Rwanda en ontkwam 26 jaar aan arrestatie, naar verluidt verborgen in Kenia, de Democratische Republiek Congo en uiteindelijk Frankrijk onder een valse identiteit. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bood een beloning van $5 miljoen voor zijn aanhouding. Na zijn aanhouding in een voorstad van Parijs in mei 2020 werd hij overgebracht naar een VN-detentiecentrum in Den Haag.

Proces en gezondheidsachteruitgang

Kabuga's proces voor het Internationale Resterende Mechanism voor Straftribunalen (IRMCT) begon in september 2022, maar werd in 2023 opgeschort toen medische deskundigen vaststelden dat hij aan dementie leed en niet in staat was om terecht te staan. Hij bleef in VN-hechtenis omdat geen land bereid was hem vrij te laten. Het Internationaal Straftribunaal voor Rwanda had al belangrijke precedenten geschapen voor het vervolgen van genocide en haatzaaierij, maar Kabuga's zaak eindigde zonder definitief vonnis.

Reacties en impact

Zijn dood heeft reacties opgeroepen van overlevenden en mensenrechtengroepen. 'Hoewel Kabuga aan een definitief oordeel ontsnapte, wist zijn dood het bewijs van zijn rol in een van de ergste genociden uit de geschiedenis niet uit,' zei een woordvoerder van het IRMCT. De VN heeft een onderzoek naar de doodsoorzaak ingesteld. De zaak benadrukt de uitdagingen van het vervolgen van verouderde voortvluchtigen en het belang van genocidepreventie en gerechtigheidmechanismen.

FAQ

Wie was Félicien Kabuga?

Félicien Kabuga was een Rwandese zakenman die ervan werd beschuldigd de hoofdfinancier van de Rwandese genocide van 1994 te zijn. Hij financierde haatmedia en importeerde machetes die bij de moordpartijen werden gebruikt.

Hoe stierf Kabuga?

Hij overleed op 16 mei 2026 op 93-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Den Haag. De doodsoorzaak wordt onderzocht.

Is Kabuga ooit veroordeeld?

Nee. In 2023 werd hij wegens dementie ongeschikt verklaard om terecht te staan, dus er is geen uitspraak gedaan.

Waarom was Kabuga in Den Haag?

Hij was in hechtenis van het VN-IRMCT in Den Haag, in afwachting van een beslissing over zijn zaak na zijn arrestatie in Frankrijk in 2020.

Wat was Kabuga's rol in de genocide?

Hij financierde het RTLM-radiostation dat haatzaaierij uitzond, importeerde wapens en financierde de Interahamwe-militie die massamoorden uitvoerde.

Bronnen

Informatie voor dit artikel is afkomstig van de VN-IRMCT, de NOS en internationale persbureaus waaronder AP en UPI.