Hittegolf Europa vrijwel onmogelijk zonder klimaatverandering

Een recordsmeltende hittegolf die Europa in juni 2026 heeft getroffen, zou vrijwel onmogelijk zijn geweest zonder door de mens veroorzaakte klimaatverandering, volgens een nieuwe analyse van World Weather Attribution (WWA). De studie stelt dat dagtemperaturen 3,5°C hoger zijn dan in 1976 en dat extreme hitte nu minstens tien keer waarschijnlijker is dan in 2003.

Wat de attributiestudie ontdekte

Wetenschappers van WWA, waaronder van het KNMI, vergeleken de huidige hittegolf met een hypothetische versie zonder opwarming. Conclusie: de hittegolf werd aanzienlijk intenser en waarschijnlijker door broeikasgassen. 'Deze hittegolf is onmiskenbaar veroorzaakt door klimaatverandering', zei KNMI-onderzoeker Sjoukje Philip. De analyse vond dat eenzelfde hittegolf in 1976 overdag 3,5°C koeler en 's nachts 2,4°C koeler zou zijn geweest. Vergeleken met 2003 zijn dagtemperaturen 2°C hoger en nachttemperaturen 1,3°C hoger. De link tussen klimaatverandering en extreem weer wordt steeds duidelijker.

Recordtemperaturen in Europa

De hittegolf, aangedreven door een Saharaanse hittekoepel, duwde temperaturen 5–12°C boven het gemiddelde in Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, het VK en Nederland. Frankrijk noteerde 44,3°C in Pissos op 24 juni, de hoogste temperatuur ooit. Het VK had de warmste junidag ooit en Nederland gaf voor het eerst code rood voor extreme hitte in acht provincies.

Nachthitte: groeiende gezondheidsbedreiging

Gevaarlijk warme nachten zijn nu 100 keer waarschijnlijker dan in 2003. 'Als je 's nachts niet afkoelt, worden de effecten erger', legde Philip uit. De natteboltemperatuur (WBGT) bereikte recordniveaus in 45% van 854 Europese steden. In Nederland registreerde 90% van de steden de hoogste WBGT ooit. Dit hangt samen met groeiende risico's van hitte-eilanden in stedelijke gebieden.

Dodelijke slachtoffers en ontwrichting

Minstens 290 doden worden toegeschreven aan de hittegolven: 212 in Spanje, 58 in Frankrijk, 20 in het VK. Hittegolven doden meer Europeanen dan alle andere natuurrampen samen. De dringende behoefte aan hitteadaptatiestrategieën is duidelijk.

El Niño geen factor

El Niño speelde geen rol. 'De extreme hitte wordt volledig veroorzaakt door klimaatverandering', zei Friederike Otto van Imperial College London.

Europa warmt sneller op

Europa warmt twee keer sneller op dan het wereldwijde gemiddelde. De heetste dagtemperaturen in West-Europa warmen drie keer sneller op.

FAQ

Wat is de WWA-studie?

WWA analyseert snel extreme weersgebeurtenissen om de invloed van klimaatverandering te bepalen.

Hoeveel waarschijnlijker is deze hittegolf?

Minstens 10 keer waarschijnlijker dan in 2003; nachthitte 100 keer waarschijnlijker. Vrijwel onmogelijk zonder opwarming.

Wat is WBGT?

Een maat voor hittestress die temperatuur, vochtigheid, wind en zon combineert. Hoge waarden zijn gevaarlijk.

Heeft El Niño bijgedragen?

Nee, de hitte is volledig te wijten aan menselijke klimaatverandering.

Wat kan er worden gedaan?

Fossiele brandstoffen uitfaseren, emissies verminderen en infrastructuur aanpassen met groene ruimtes en koelcentra.

Bronnen

World Weather Attribution, Hittegolfanalysepagina; KNMI; NOS; New York Times; US News & World Report; Wikipedia.