China verbiedt dual-use export naar Japan om Taiwan-spanning

China escaleert handelsoorlog met Japan om Taiwan-uitspraken

China heeft met onmiddellijke ingang exportbeperkingen ingevoerd die de verkoop van dual-use goederen aan Japan verbieden die voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt. Dit markeert een significante escalatie in de spanningen tussen de twee grootste economieën van Azië. Het verbod, aangekondigd op 7 januari 2026, richt zich op producten en technologieën met zowel civiele als militaire toepassingen en komt als directe reactie op de november-opmerkingen van de Japanse premier Sanae Takaichi over Taiwan.

Wat zijn dual-use goederen?

Dual-use items verwijzen naar apparatuur, machines, goederen en technologie die zowel voor civiele als militaire toepassingen kunnen worden gebruikt. Volgens Wikipedia presenteren deze technologieën een 'dual-use dilemma' waarbij vreedzame toepassingen later kunnen worden omgezet in wapens. China's exportcontrolelijst omvat nu meer dan 1.250 items, variërend van ruimtevaart- en nucleaire technologie tot componenten voor chemische en biologische wapens.

De Taiwan-trigger

De diplomatieke crisis begon toen premier Takaichi in het parlement suggereerde dat een Chinese aanval op Taiwan een 'existentiële bedreiging' voor Japan zou kunnen vormen en mogelijk Japanse Zelfverdedigingstroepen zou kunnen activeren. 'Deze recente maatregel, die uitsluitend ons land tot doelwit heeft, wijkt sterk af van internationale gebruiken en is volstrekt onaanvaardbaar,' verklaarde de Japanse kabinetschef Minoru Kihara tijdens een persconferentie.

China, dat Taiwan als een inherent onderdeel van zijn grondgebied beschouwt, heeft gereageerd met een reeks escalerende maatregelen. 'Het is waarschijnlijk dat dit jaar nog meer van zulke maatregelen volgen,' zegt professor Mong Cheung, expert China-Japan-relaties aan de Waseda-universiteit in Tokio.

Zeldzame aardmetalen afhankelijkheid en economische impact

Japan is voor ongeveer 60-63% van zijn import van zeldzame aardmetalen afhankelijk van China, waarbij sommige zware zeldzame aardmetalen voor elektrische voertuigmotoren bijna volledig afhankelijk zijn van Chinese levering. Volgens U.S. News zou een drie maanden durende exportbeperking van zeldzame aardmetalen Japanse bedrijven $4,2 miljard kunnen kosten en het BBP met 0,11% kunnen verminderen, terwijl een jaar lang verbod het BBP met 0,43% zou kunnen verlagen.

'Er is nog veel onduidelijk over de mogelijke impact,' zegt economisch veiligheidsexpert Yoshiaki Takayama van het Japan Institute of International Affairs. 'Het ligt aan hoe streng deze nieuwe regels worden toegepast.'

Bredere implicaties voor Japanse industrie

De restricties gelden niet alleen voor leveringen rechtstreeks aan het Japanse leger, maar ook voor 'elke andere eindgebruiker die bijdraagt aan het versterken van Japanse militaire capaciteiten.' Deze brede formulering zou grote Japanse bedrijven zoals Mitsubishi, Kawasaki en Toshiba kunnen treffen, die het grootste deel van hun omzet halen uit niet-militaire producten maar ook Japanse defensiekrachten leveren.

Volgens CNBC maakt de regeling ook niet-Chinese entiteiten of personen die Chinese dual-use goederen naar Japan exporteren strafbaar onder Chinees recht, wat mogelijk ook Europese bedrijven treft.

Historische context en toekomstperspectief

Dit is niet de eerste keer dat China zeldzame aardmetalen als politiek wapen gebruikt. In 2010, tijdens een diplomatiek conflict, stopte China tijdelijk de export van zeldzame aardmetalen naar Japan, wat Tokio ertoe aanzette zijn afhankelijkheid te verminderen - met beperkt succes.

Takayama merkt de opzettelijke vaagheid in China's aanpak op: 'Door niet openbaar te maken wat en wie precies onder de regeling vallen, behoudt China flexibiliteit in de toepassing ervan.'

Met de geplande ontmoeting tussen Amerikaans president Donald Trump en Chinese leider Xi Jinping in april blijft professor Cheung sceptisch over een onmiddellijke oplossing: 'Zelfs als zij een grote overeenkomst sluiten, is het onwaarschijnlijk dat de spanningen tussen China en Japan daardoor afnemen.'