Straat van Hormuz-crisis: 95% minder scheepvaart

Wat is de Straat van Hormuz en waarom is die belangrijk?

De crisis in de Straat van Hormuz begin 2026 is de ernstigste energieschok in decennia. Scheepvaartpassages door het kritiekste maritieme knelpunt ter wereld zijn met 95% ingestort, energieprijzen stegen 24% en de Wereldbank verwacht dat de groei van de wereldhandel daalt van 4,7% naar 1,5%. Brent, voor het conflict gemiddeld $69 per vat, kost in 2026 gemiddeld $86 per vat.

De Straat van Hormuz is de smalle zeeweg tussen Iran en Oman die de Perzische Golf met de Golf van Oman verbindt. Voor de crisis werd hier jaarlijks circa 20% van het mondiale LNG en 25% van de zeegedreven oliehandel vervoerd. Omdat het de enige zeepassage voor grote Golf-exporteurs is, bedreigt sluiting van dit mondiale maritieme knelpunt direct de energievoorziening in Azië en Europa. Anders dan bij eerdere dreigingen werd de verstoring van 2026 een langdurige blokkade.

Hoe de crisis van 2026 zich ontvouwde

Op 28 februari 2026 leidden Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran tot escalatie. De IRGC verbood koopvaardijschepen, viel schepen aan en legde mijnen, waardoor het transitoir tot bijna nul daalde. Op 21 april zaten ongeveer 2.000 schepen en 20.000 zeelieden vast. Brent overschreed op 8 maart kort $100 en piekte op $126. Azië draagt de zwaarste last: 84% van de Hormuz-ruwe olie gaat normaal naar China, India, Japan en Zuid-Korea. De episode versterkte de dynamiek van de olieprijsschok van 2026.

Economische schokgolven: energie, handel en voedselzekerheid

Volgens de Wereldbank sprong Brent eind maart circa 65% maand-op-maand, de grootste maandelijkse stijging ooit. Het mondiale olieaanbod daalde in maart met 10,1 miljoen vaten per dag. Brent zal in 2026 naar verwachting gemiddeld $86 per vat kosten, met risico's tot $115. Energieprijzen stegen 24% en de groei van de goederenhandel daalde tot 1,5%. Kunstmestprijzen zijn 31% hoger en tot 45 miljoen extra mensen kunnen acute voedselonzekerheid ervaren. Het verband tussen energie en mondiale voedselonzekerheid was zelden zo direct.

Wie is het kwetsbaarst?

• China, India, Japan en Zuid-Korea importeren de grootste aandelen Hormuz-olie.
• Europa riskeert verlies van Qatarese LNG-stromen.
• Lage-inkomenslanden die voedsel importeren krijgen dubbele schokken van kunstmest en graan.

Verschuiving naar veerkracht

De crisis versnelt de overgang van efficiëntiegedreven globalisering naar veerkrachtige toeleveringsketens. Volgens Supply Chain Review stegen de verzendkosten in juni 2026 met meer dan 120%, wat bedrijven richting 'slow logistics', veiligheidsvoorraad en alternatieve routes duwt. Investeringen in hernieuwbare energie versnellen eveneens. De beweging naar veerkracht van toeleveringsketens wordt een concurrentievereiste.

Perspectief van experts

'Dit is geen tijdelijke piek. De crisis toont dat energiezekerheid en handelszekerheid hetzelfde probleem zijn. Markten prijzen risico opnieuw in voor een wereld waarin één smalle zeeweg 20% van de mondiale olie gijzelt.'

Veelgestelde vragen

Wat veroorzaakte de crisis in de Straat van Hormuz in 2026?

De crisis begon op 28 februari 2026 toen Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran ertoe leidden dat de IRGC koopvaardijschepen verbood, schepen aanviel en de zeeweg bemijnde.

Hoeveel olie gaat er normaal door de Straat van Hormuz?

Ongeveer 25% van de zeegedreven olie en 20% van het mondiale LNG, ruwweg 20 miljoen vaten per dag.

Wat zijn de verwachte economische gevolgen in 2026?

Brent gemiddeld $86 per vat, groei van de goederenhandel mogelijk 1,5%, kunstmest +31% en tot 45 miljoen extra mensen met acute voedselonzekerheid.

Waarom versnelt de investering in hernieuwbare energie?

Fossiele aanvoerroutes lijken kwetsbaar, dus zien overheden investeringen in hernieuwbare energie als strategische hedge tegen knelpuntrisico.

Conclusie: de nieuwe geopolitiek van energie

De crisis van 2026 betekent het einde van een tijdperk waarin goedkope, probleemloze energiestromen vanzelfsprekend waren. Zelfs als de straat weer opengaat, worden hogere verzekeringskosten, gediversifieerde aanvoer en nieuwe energie-infrastructuur permanente kenmerken van de wereldeconomie. De les is duidelijk: veerkracht is de nieuwe efficiëntie.