België nationaliseert kernreactoren: overnamedeal met Engie

België draait kernuitfasering terug met historische staatsnationalisatie

In een dramatische beleidsomkering heeft België aangekondigd alle zeven kernreactoren van het Franse energieconcern Engie te nationaliseren. De ontmanteling wordt opgeschort en gesloten reactoren worden mogelijk herstart. Premier Bart De Wever bevestigde op 30 april 2026 dat de regering exclusieve onderhandelingen met Engie is gestart voor een volledige overname, met als doel een akkoord tegen 1 oktober 2026.

Dit betekent het einde van het twintig jaar durende kernuitfaseringsbeleid, dat in mei 2025 formeel door het parlement werd ingetrokken. België sluit zich aan bij een groeiende lijst van Europese landen die kernenergie heroverwegen als hoeksteen van energiezekerheid en klimaatdoelen. De Europese heropleving van kernenergie heeft momentum gekregen door geopolitieke spanningen en stijgende energieprijzen.

Wat de overname inhoudt

De intentieverklaring tussen de Belgische staat (BEGOV), ENGIE S.A. en Electrabel NV/SA omvat de overname van alle zeven drukwaterreactoren: vier in Doel (Oost-Vlaanderen) en drie in Tihange (Wallonië). De deal omvat al het personeel, dochterondernemingen, activa en passiva – inclusief de kostbare ontmantelingsverplichtingen waarvoor Engie eerder had gebudgetteerd.

Momenteel zijn nog slechts twee reactoren operationeel: Doel 4 en Tihange 3, waarvan de vergunningen onlangs zijn verlengd tot 2035. De andere vijf reactoren werden tussen 2022 en 2025 stapsgewijs stilgelegd. Onder het nieuwe plan wil de regering deze twee reactoren na 2035 laten draaien en onderzoekt ze de herstart van recent gesloten eenheden. Alle lopende ontmantelingswerkzaamheden zijn onmiddellijk gestaakt om de optie van herstart open te houden.

Waarom België van koers veranderde

Energiezekerheidscrisis

De energiecrisis van 2022, veroorzaakt door de Russische invasie van Oekraïne, legde de kwetsbaarheid van België bloot. Na jaren van netto-exporteur te zijn geweest, werd België een netto-importeur van elektriciteit. Met elektriciteitsprijzen die met meer dan 50% stegen en een inflatie van 4% in april 2026 – deels veroorzaakt door verstoringen in de Straat van Hormuz en instabiliteit in het Midden-Oosten – werd de behoefte aan betaalbare, binnenlands gecontroleerde basislaststroom dringend.

"Dit is een coherente politieke visie voor goedkopere, betrouwbare energie en strategische autonomie," zei energieminister Mathieu Bihet. "We stappen af van ideologische dogma’s en kiezen voor een pragmatisch, veerkrachtig energiemodel."

Economische argumenten

Volgens een rapport van Radiant Energy Group kost het herstarten van recent gesloten reactoren zoals Tihange 1 slechts €350–500 miljoen en duurt het 1–2 jaar – veel goedkoper dan de geschatte €24 miljard voor nieuwbouw. Het herstarten van alle vijf gesloten eenheden zou €3–4 miljard kosten en over twintig jaar ongeveer €60 miljard aan inkomsten genereren bij concurrerende elektriciteitsprijzen van ongeveer €65/MWh, vergeleken met huidige gasprijzen van ~€140/MWh. De economische voordelen van kernenergie drijven soortgelijke beleidsveranderingen in heel Europa.

Politieke en publieke steun

Het Belgische parlement stemde op 15 mei 2025 met overweldigende meerderheid (102 voor, 8 tegen, 31 onthoudingen) voor intrekking van de uitfaseringswet uit 2003. De Arizona-coalitieregering, gevormd in februari 2025 zonder groene partijen, bepleitte de intrekking. Ook de publieke opinie is verschoven: 71% van de Belgen steunt nu verlenging van kernenergie, blijkt uit recente peilingen. "De oorspronkelijke uitfaseringswet was een aberratie die nu tot het verleden behoort," zei Serge Dauby, directeur van het Belgisch Nucleair Forum.

Er blijft echter tegenstand. Groene partijen bekritiseren de onbekende kosten van de overname en mogelijke veiligheidsrisico's van verouderde reactoren. De veiligheid van verouderde kernreactoren blijft in België en Europa onderwerp van debat.

Technische haalbaarheid en tijdlijn

Deskundigen zien geen onoverkomelijke technische barrières voor herstart. Tihange 1, dat in 2023 werd gesloten, zou binnen één tot twee jaar weer in bedrijf kunnen komen. De regering streeft naar 8 GW nucleair vermogen in 2035, tegenover de huidige ~2 GW van de twee operationele eenheden. De onderhandelingen verlopen in fases:

• 30 april 2026: intentieverklaring getekend, exclusieve onderhandelingen beginnen
• mei–september 2026: due diligence en gedetailleerde onderhandelingen
• 1 oktober 2026: streefdatum voor principeakkoord
• 2027–2028: mogelijke herstart eerste gesloten reactoren

Engie, dat zich steeds meer op hernieuwbare energie richt, toont zich bereid de nucleaire activiteiten in België te beëindigen. Het bedrijf bevestigde dat de intentieverklaring niet-bindend is en dat de definitieve overeenkomst onderworpen blijft aan goedkeuringen.

Bredere Europese context

België's nucleaire koerswijziging maakt deel uit van een bredere Europese trend. Elf EU-landen steunden in 2024 een nucleaire verklaring, en Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen noemde kernuitfasering een "strategische fout." Duitsland blijft bij zijn uitfasering, hoewel de steun voor een omkering groeit. De wereldwijde trends in kernenergiebeleid suggereren dat meer landen het Belgische voorbeeld kunnen volgen.

Veelgestelde vragen

Waarom nationaliseert België zijn kernreactoren?

België wil betaalbare, betrouwbare en koolstofarme elektriciteit veiligstellen en de afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen verminderen. De energiecrisis van 2022 en geopolitieke spanningen toonden de risico's van energie-import aan, wat leidde tot een omkering van het uitfaseringsbeleid uit 2003.

Hoeveel kernreactoren heeft België?

Zeven: vier in Doel en drie in Tihange. Alleen Doel 4 en Tihange 3 zijn nog operationeel, met vergunningen tot 2035. De andere vijf werden tussen 2022 en 2025 stilgelegd.

Wat kost de overname?

Financiële details zijn nog niet bekend. Herstart van de vijf gesloten reactoren wordt geraamd op €3–4 miljard, veel minder dan nieuwbouw (€24 miljard). De transactiewaarde wordt tijdens due diligence bepaald.

Is het veilig om oude reactoren te herstarten?

Deskundigen van Radiant Energy Group zien geen onoverkomelijke technische problemen. Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) voert grondige veiligheidsbeoordelingen uit. Het zijn beproefde drukwaterreactoren, vergelijkbaar met vele in bedrijf wereldwijd.

Wanneer worden de gesloten reactoren herstart?

Als de overname in oktober 2026 wordt afgerond, kan de eerste reactor (waarschijnlijk Tihange 1) binnen 1–2 jaar herstarten, mogelijk in 2028. De regering streeft naar 8 GW nucleair vermogen in 2035.