Frankrijk geeft schedel koning na 128 jaar terug aan Madagaskar

Historische Teruggave van Koloniale Menselijke Resten

Frankrijk heeft officieel drie menselijke schedels teruggegeven aan Madagaskar, 128 jaar nadat ze als oorlogstrofeeën werden meegenomen tijdens de koloniale periode. Een van de schedels wordt vermoedelijk toegeschreven aan Koning Toera, de laatste heerser van het Menabe-koninkrijk, die in 1897 werd gedood en onthoofd door Franse troepen.

Koloniaal Geweld en Culturele Roof

Eind 19e eeuw zond Frankrijk militaire troepen naar westelijk Madagaskar om controle te krijgen over het Menabe-koninkrijk. De Franse troepen pleegden wijdverspreide wreedheden, waaronder bloedbaden onder de lokale bevolking. Koning Toera werd vermoord en zijn hoofd, samen met andere menselijke resten, werd als oorlogsbuit naar Frankrijk gebracht.

De schedels bleven decennialang opgeslagen in het Nationaal Natuurhistorisch Museum in Parijs tot hun officiële teruggaveceremonie op dinsdag. De drie schedels behoorden tot leden van de Sakalava-etnische groep, wier nakomelingen al lang hun repatriëring hebben gezocht.

Symbolisch Gebaar van Verzoening

De Franse minister van Cultuur Rachida Dati beschreef de teruggave als "historisch" en verklaarde dat de schedels "in de nationale collecties terechtkwamen onder omstandigheden die duidelijk de menselijke waardigheid schonden en in een context van koloniaal geweld." Haar Malagassische ambtgenoot Volamiranty Donna Mara noemde de terugkeer "een belangrijk moment voor de Sakalava-gemeenschap en het hele volk," en merkte op dat de afwezigheid van deze resten "een open wond in het hart van ons eiland voor meer dan een eeuw" had gecreëerd.

Breedere Context van Koloniale Herstelbetalingen

Madagaskar was een Franse kolonie van 1897 tot de onafhankelijkheid in 1960. Tijdens een bezoek aan het eiland in april riep de Franse president Emmanuel Macron op tot vergiffenis voor de "bloedige en tragische" kolonisatie van Madagaskar.

Deze repatriëring markeert de eerste toepassing van een wet uit 2023 die is ontworpen om de teruggave van menselijke resten uit Franse collecties te versnellen. Het Nationaal Natuurhistorisch Museum in Parijs bezit nog naar schatting 20.000 menselijke resten van over de hele wereld, waarvan vele tijdens het koloniale tijdperk zijn verworven.

Frankrijk heeft eerder menselijke resten uit koloniale tijden teruggegeven, meest opvallend in 2002 toen het lichaamsdelen van de Zuid-Afrikaanse Saartjie Baartman terugbracht, die eeuwenlang als menselijke attractie in Europa was tentoongesteld vanwege haar lichaamsbouw.