Diplomatieke confrontatie over Arctisch gebied
In een dramatische escalatie van spanningen heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio aangekondigd dat hij volgende week met Deense functionarissen zal spreken over Groenland, terwijl het Witte Huis blijft benadrukken dat militaire actie 'een optie' blijft om het strategische Arctische gebied te verwerven. De Trump-regering heeft haar druk opgevoerd om controle over Groenland te krijgen, verwijzend naar nationale veiligheidsbehoeften in het licht van groeiende Chinese en Russische invloed in het Noordpoolgebied.
'We doen het altijd liever op een andere manier, dat was ook bij Venezuela zo,' zei Rubio tegen verslaggevers toen hem werd gevraagd of de VS bereid is het bestaan van de NAVO op het spel te zetten voor Groenland. Zijn verwijzing naar de recente Amerikaanse commando-operatie in Venezuela waarbij president Nicolás Maduro werd gevangengenomen, veroorzaakte schokgolven in Europese hoofdsteden.
NAVO-alliantie onder druk
De situatie heeft een ongekende spanning veroorzaakt binnen de NAVO-alliantie, waarbij zowel Denemarken als de Verenigde Staten lid zijn van het defensiepact. Deense premier Mette Frederiksen waarschuwde eerder dat een Amerikaanse aanval op een NAVO-bondgenoot desastreus zou zijn. 'Als de VS besluit om een ander NAVO-land aan te vallen, dan zou alles tot stilstand komen. Dat geldt ook voor de NAVO en daarmee de naoorlogse orde van internationale veiligheid,' verklaarde ze.
Europese NAVO-landen hebben zich achter Denemarken geschaard, waarbij Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen, Spanje en het Verenigd Koninkrijk gezamenlijk bevestigden dat Groenland 'aan zijn inwoners toebehoort.' De Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot zei dat hij de kwestie met zijn Duitse en Poolse collega's heeft besproken en stelde 'We willen in actie komen, maar dat willen we samen doen, als Europese partners.'
Strategisch belang van Groenland
De waarde van Groenland ligt in zijn strategische ligging tussen Europa en Noord-Amerika in het steeds belangrijker wordende Noordpoolgebied. Naarmate klimaatverandering nieuwe scheepvaartroutes opent en toegang geeft tot voorheen ontoegankelijke hulpbronnen, biedt controle over Groenland aanzienlijke geopolitieke voordelen. Het eiland is ook rijk aan kritieke mineralen, waaronder zeldzame aardmetalen die essentieel zijn voor moderne technologie en defensietoepassingen.
De VS exploiteert al de Pituffik Space Base in Groenland onder een verdrag uit 1951 met Denemarken, dat raketaanvalswaarschuwing en ruimtebewakingsoperaties ondersteunt. De Trump-regering wil echter meer directe controle, met het argument dat de groeiende dreiging van China en Rusland in het Noordpoolgebied een sterkere Amerikaanse aanwezigheid vereist.
Aankoopoptie ook overwogen
Witte Huis-woordvoerder Karoline Leavitt bevestigde dat de regering ook de aankoop van Groenland bespreekt. 'President Trump houdt altijd alle opties open. Zijn eerste optie is altijd diplomatiek overleg,' zei ze. Zowel Denemarken als Groenland hebben deze mogelijkheid echter afgewezen als onaanvaardbaar.
Volgens rapporten hadden de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen en zijn Groenlandse collega Vivian Motzfeldt de ontmoeting met Rubio aangevraagd nadat eerdere pogingen waren mislukt. De bijeenkomst zal naar verwachting samenvallen met de vergadering van de Noord-Atlantische Raad volgende week donderdag, het belangrijkste politieke besluitvormingsorgaan van de NAVO.
Europese reactieplannen
Europese regeringen werken naar verluidt aan noodplannen voor het geval de VS haar dreigementen uitvoert. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot beweerde dat Rubio hem gisteren had verzekerd dat de VS een militaire actie in Groenland uitsluit. 'Hij verwierp het idee dat wat in Venezuela is gebeurd ook in Groenland kan gebeuren,' zei Barrot, hoewel Rubio's openbare verklaringen anders suggereren.
De situatie vertegenwoordigt een van de ernstigste tests van NAVO-eenheid in decennia, met het potentieel om de trans-Atlantische relaties fundamenteel te hervormen. Aangezien Groenland een autonoom gebied van het Koninkrijk Denemarken blijft, zou elke gedwongen overdracht het internationaal recht en gevestigde soevereiniteitsprincipes schenden.
De diplomatieke betrokkenheid van de komende week zal nauwlettend worden gevolgd door bondgenoten en tegenstanders, aangezien de uitkomst niet alleen de toekomst van Groenland kan bepalen, maar ook de stabiliteit van het westerse alliantiesysteem dat sinds de Tweede Wereldoorlog de mondiale veiligheid ondersteunt.