Oud-president Kabila van Congo bij verstek ter dood veroordeeld

Militaire rechtbank spreekt historisch vonnis uit tegen ex-leider

Een militaire rechtbank in de Democratische Republiek Congo heeft oud-president Joseph Kabila bij verstek ter dood veroordeeld wegens landverraad en misdaden tegen de menselijkheid. De 54-jarige ex-leider werd schuldig bevonden aan samenwerking met de M23-rebellenbeweging, die met vermeende steun van buurland Rwanda een gewelddadige opstand voert in Oost-Congo.

Twee decennia macht eindigen in dramatische val

Kabila, die Congo bijna twee decennia regeerde van 2001 tot 2019, leeft sinds zijn aftreden in ballingschap. Het proces begon in juli 2025, maar Kabila verscheen nooit in de rechtbank en zijn huidige verblijfplaats blijft onbekend. Aanklagers hadden de doodstraf geëist voor meerdere zware misdrijven, waaronder moord, seksueel misbruik en het faciliteren van terrorisme.

Het vonnis betekent een dramatische wending voor de oud-president, wiens vader Laurent-Désiré Kabila in 2001 werd vermoord, waardoor de jongere Kabila op slechts 29-jarige leeftijd aan de macht kwam. Tijdens zijn presidentschap kende Congo periodes van relatieve stabiliteit, maar bleef het ook geconfronteerd met aanhoudend conflict in de oostelijke regio's.

Politieke spanningen en regionaal conflict

De zaak tegen Kabila escaleerde eerder dit jaar toen hij opdook in Goma, de hoofdstad van de provincie Noord-Kivu waar M23-rebellen met geweld de macht hadden gegrepen. De heropleving van de groep in 2022 heeft geleid tot een van de ernstigste humanitaire crises in Congo, waarbij miljoenen mensen op de vlucht zijn geslagen en internationale veroordeling heeft uitgelokt.

Na Kabila's verschijning in Goma stemde de Congolese Senaat in met het intrekken van zijn presidentiële onschendbaarheid, wat de weg vrijmaakte voor vervolging. 'Dit is willekeur en toont aan hoe het rechtssysteem wordt gemanipuleerd voor politieke doeleinden,' reageerde Kabila destijds, waarbij hij zijn onschuld bleef benadrukken.

Breedere implicaties voor Congo's democratie

De veroordeling komt te midden van aanhoudende spanningen tussen Congo en Rwanda, waarbij Kinshasa Kigali beschuldigt van steun aan M23-rebellen. De Verenigde Naties en de Verenigde Staten hebben beide Rwandese militaire betrokkenheid bij de rebellenbeweging gedocumenteerd, hoewel Rwanda deze beschuldigingen ontkent.

Deze mijlpaalzaak markeert een van de belangrijkste politieke ontwikkelingen in Congo sinds de huidige president Félix Tshisekedi in 2019 aantrad. Het toont de voortdurende strijd voor verantwoording in een land dat decennia van conflict en politieke instabiliteit heeft gekend.

Voor meer achtergrond over het conflict in Oost-Congo, bezoek NOS-dekking van het conflict in Oost-Congo.