Deense premier biedt excuses aan voor gedwongen spiraaltjes in Groenland

Historische excuses voor decennia van reproductieve dwang

De Deense premier Mette Frederiksen reisde vandaag naar de Groenlandse hoofdstad Nuuk om officiële excuses aan te bieden voor wat bekend staat als het "spiraalschandaal" - een programma van decennia waarin duizenden Groenlandse meisjes en vrouwen gedwongen een spiraaltje kregen, vaak zonder hun kennis of toestemming. De campagne, geïnitieerd door Deense gezondheidsautoriteiten in de jaren 60, had als doel de bevolkingsgroei in Groenland te controleren.

Persoonlijk trauma onthuld

Henriette Berthelsen, nu 67 jaar, was slechts 13 jaar oud toen ze gedwongen werd de procedure te ondergaan op haar kostschool in Nuuk. "Ik had geen idee wat het betekende, we waren niet seksueel actief," herinnert ze zich. De ervaring liet diepe psychologische littekens na, waarbij Berthelsen de procedure omschreef als aanvoelend als verkrachting. "Mijn ouders wisten er niets van en ik heb het ze nooit durven vertellen."

De spiraalcampagne piekte in de jaren 60 en 70 en trof ongeveer 4.500 vrouwen en meisjes - bijna de helft van de vrouwelijke bevolking van Groenland in die tijd. Velen leden aan complicaties door de apparaten, die waren ontworpen voor volwassen vrouwen en vaak te groot waren voor de lichamen van jonge meisjes.

Koloniaal erfgoed en moderne gevolgen

Groenland ging in 1953 van een Deense kolonie naar een Deense gemeente, wat Groenlanders theoretisch toegang gaf tot de Deense verzorgingsstaat. Deze modernisering ging echter gepaard met hardhandige bevolkingscontrolemaatregelen. Het gedwongen anticonceptieprogramma ging door, zelfs nadat Groenland in 1992 zijn eigen gezondheidszorgbeleid overnam.

Het schandaal kwam pas in 2022 aan het licht toen Groenlandse vrouwen hun verhalen openbaar begonnen te delen. Sindsdien hebben 143 vrouwen, waaronder Berthelsen, rechtszaken aangespannen tegen de Deense staat, waarbij ze elk €40.000 schadevergoeding eisen.

Politieke context en toekomstige implicaties

De excuses komen te midden van groeiende geopolitieke spanningen, waarbij voormalig Amerikaans president Donald Trump interesse heeft getoond in de overname van Groenland. De Groenlandse premier Jens Frederik Nielsen stond naast Frederiksen tijdens de excuseringsceremonie en benadrukte de noodzaak van verzoening.

Voor Berthelsen en vele andere overlevenden vertegenwoordigen de excuses een eerste stap naar genezing, maar er moet nog veel werk worden verzet. "Sorry zeggen is niet genoeg. We moeten documenteren wat er is gebeurd en de voortdurende problemen aanpakken om echt vooruit te kunnen," verklaarde ze.

Bronnen: NOS, Wikipedia