Iran-VS oorlogsontwerp: Straat Hormuz heropening ontkend

Iraanse staatsmedia melden conceptakkoord, Witte Huis noemt het 'verzonnen'

De Iraanse staatsmedia meldden woensdag dat een conceptakkoord is bereikt om de lopende oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten te beëindigen, waarin wordt voorgesteld de strategische Straat van Hormuz binnen 30 dagen te heropenen en Amerikaanse troepen terug te trekken uit de regio. Het Witte Huis ontkende het bericht snel en noemde het 'volledig verzonnen'.

Het vermeende ontwerp, naar verluidt bemiddeld door Pakistan, zou de commerciële scheepvaart door de Straat van Hormuz binnen een maand herstellen naar het niveau van voor de oorlog. Vóór het conflict ging ongeveer 20 procent van de wereldwijde oliehandel door deze smalle waterweg. Onder de gerapporteerde voorwaarden zou Iran het scheepvaartverkeer door de straat beheren in coördinatie met Oman, terwijl de Verenigde Staten hun zeeblokkade op Iraanse havens zouden opheffen en militaire troepen uit gebieden bij Iran zouden terugtrekken.

Volgens de Iraanse staatstelevisie zou, als er binnen twee maanden een definitief akkoord wordt bereikt, dit kunnen worden vastgelegd in een resolutie van de VN-Veiligheidsraad. Het snelle reactieteam van het Witte Huis plaatste echter op X dat het document dat door de Iraanse media wordt beschreven 'volledig verzonnen' is.

Het staakt-het-vuren in de Iran-oorlog van 2026 is sinds de oprichting in april broos geweest, waarbij beide partijen elkaar beschuldigen van schendingen.

Trump-kabinetsvergadering benadrukt lopende onderhandelingen

President Donald Trump sprak over de Iran-onderhandelingen tijdens een openbare kabinetsvergadering in het Witte Huis op woensdag, oorspronkelijk gepland voor Camp David maar verplaatst vanwege het weer. Trump zei dat Iran 'heel graag een deal wil sluiten' maar dat het huidige voorstel niet voldoet aan de Amerikaanse eisen.

'We zijn er niet tevreden mee, maar dat zullen we worden,' zei Trump. 'En anders moeten we de klus gewoon afmaken.'

De president beschuldigde Iran van het rekken van de onderhandelingen in de hoop dat de Democraten de tussentijdse verkiezingen in november zouden winnen, en voegde eraan toe: 'Ze dachten dat ze me konden uitzitten. Maar de tussentijdse verkiezingen kunnen me niets schelen.'

Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio meldde dat er 'enige vooruitgang' is geboekt in de gesprekken, in lijn met zijn eerdere uitspraak dat er 'binnen enkele dagen' een akkoord kon worden bereikt.

Belangrijke knelpunten in de onderhandelingen

• Uraniumvoorraad: Iran heeft ongeveer 440,9 kg hoogverrijkt uranium van 60% zuiverheid, bijna wapengraad. Het mechanisme voor de verwijdering ervan wordt nog onderhandeld.
• Sanctieverlichting: Iran eist volledige opheffing van Amerikaanse sancties, terwijl de VS eerst op verifieerbare naleving aandringt.
• Regionale conflicten: Of een staakt-het-vuren ook de Israëlische operaties tegen Hezbollah in Libanon dekt, is een twistpunt.
• Abraham-akkoorden: Trump dringt erop aan dat Saoedi-Arabië, Koeweit, Qatar en Pakistan zich bij de normalisatieovereenkomsten aansluiten als onderdeel van een regeling.

Republikeinse senatoren zoals Wicker, Graham en Cruz hebben kritiek geuit op de opkomende voorwaarden en stellen dat ze te veel lijken op het nucleaire akkoord uit het Obama-tijdperk waar Trump zich eerder uit terugtrok.

Militaire acties compliceren diplomatiek spoor

Slechts één dag voor het gemelde ontwerp voerden Amerikaanse troepen luchtaanvallen uit in Zuid-Iran, gericht op raketlanceerplaatsen en boten. Het Pentagon omschreef de aanvallen als 'defensief', terwijl Iran ze een 'ernstige schending' van het staakt-het-vuren noemde en reageerde met dreigende retoriek.

De Straat van Hormuz-crisis 2026 heeft ernstige wereldwijde economische gevolgen gehad. Olieprijzen stegen in maart boven $100 per vat, en de Amerikaanse benzineprijzen bedroegen gemiddeld $4,45 per gallon. De EIA schatte dat in april 9,1 miljoen vaten per dag aan olieproductie in de Golfstaten stilgelegd waren als gevolg van het conflict.

JPMorgan-analisten projecteren dat Brent ruwe olie tot het einde van het jaar rond de $100 per vat kan blijven, zelfs als de straat in juni wordt heropend, omdat de wereldwijde commerciële olievoorraden tot een minimum zijn teruggebracht.

Iraanse internettoegang, die bijna drie maanden geblokkeerd was, wordt naar verluidt hersteld als onderdeel van vertrouwenwekkende maatregelen, volgens eerdere rapporten.

De mediatorrol van Pakistan

Pakistan is naar voren gekomen als een belangrijke bemiddelaar tussen Washington en Teheran. De Pakistaanse minister van Binnenlandse Zaken Mohsin Naqvi bezocht Iran twee keer in één week, en veldmaarschalk Asim Munir, de militaire leider van Pakistan, stond gepland om naar Teheran te reizen voor verdere gesprekken. De indirecte onderhandelingen in Islamabad zijn cruciaal geweest voor het in stand houden van communicatiekanalen tussen de tegenstanders.

Het 14-puntenvoorstel van Iran omvat eisen voor Iraanse controle over de Straat van Hormuz, oorlogsherstelbetalingen, volledige sanctieopheffing en terugtrekking van Amerikaanse troepen. Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi verklaarde dat Teheran voorbereid is op een onderhandelde regeling of een terugkeer naar gevechten.

Het conflict tussen de VS en Iran van 2025-2026 heeft de wereldwijde energiemarkten en militaire allianties in het Midden-Oosten hervormd.

FAQ: Oorlog VS-Iran en ontwerpdeal

Wat is de Straat van Hormuz en waarom is het belangrijk?

De Straat van Hormuz is een 104 mijl lange waterweg die de Perzische Golf verbindt met de Golf van Oman. Vóór de oorlog van 2026 ging ongeveer 20% van de wereldwijde oliehandel en 25% van het LNG erdoorheen. De sluiting heeft wereldwijd ernstige energieprijsstijgingen veroorzaakt.

Wat bevat het gerapporteerde ontwerpakkoord?

Volgens Iraanse staatsmedia omvat het ontwerp heropening van de Straat van Hormuz binnen 30 dagen, terugtrekking van Amerikaanse troepen, opheffing van de zeeblokkade, en Iran dat het scheepvaartverkeer beheert met Oman. Het Witte Huis ontkent de authenticiteit van dit document.

Waarom voerden de VS luchtaanvallen uit tijdens de onderhandelingen?

Het Pentagon stelde dat de aanvallen van 26 mei op Iraanse raketlocaties en boten 'defensief' waren, gericht op bedreigingen voor Amerikaanse troepen en commerciële scheepvaart. Iran veroordeelde ze als een schending van het staakt-het-vuren.

Welke rol speelt Pakistan in de onderhandelingen?

Pakistan fungeert als een achterkanaal-bemiddelaar, organiseert indirecte gesprekken en pendelt voorstellen tussen Washington en Teheran. Islamabad heeft gewaarschuwd dat regionale stabiliteit en de wereldeconomie afhangen van een onderhandelde regeling.

Hoe hebben de oliemarkten gereageerd op de ontwikkelingen?

Brent crude daalde 4,2% tot onder $93 per vat op nieuws van het gemelde ontwerp, terwijl WTI met 5,7% daalde. Analisten waarschuwen echter dat prijzen verhoogd blijven door uitgeputte wereldwijde olievoorraden.

Bronnen

Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van NOS, CBS News, PBS, USA Today, Al Jazeera, de Boston Herald, het Amerikaanse Energy Information Administration en UNCTAD. Voor meer details, zie het originele NOS-artikel: Iraanse media melden conceptakkoord over einde oorlog, VS ontkent.