VK verbiedt junkfoodreclame om kinderobesitas te bestrijden

Historisch reclameverbod treedt in werking in het VK

In een krachtige zet tegen kinderobesitas heeft het Verenigd Koninkrijk een alomvattend verbod op junkfoodreclame ingevoerd dat op 5 januari 2026 van kracht werd. De nieuwe regels verbieden televisiereclame voor voedsel met veel vet, suiker en zout (HFSS) tussen 5:30 uur 's ochtends en 21:00 uur 's avonds, terwijl alle betaalde online promoties voor deze producten volledig verboden zijn. Dit wereldwijd leidende beleid vertegenwoordigt een van de belangrijkste volksgezondheidsinterventies van de afgelopen jaren en richt zich op de mediaplatforms die kinderen het meest gebruiken.

De omvang van de kinderobesitascrisis

Statistieken tonen de dringende noodzaak van dergelijke maatregelen. Volgens gegevens van de Britse overheid is 22,1% van de kinderen in Engeland te zwaar of obees wanneer ze naar de basisschool gaan, een cijfer dat stijgt tot 35,8% tegen de tijd dat ze de school verlaten. Eén op de drie basisschoolkinderen in het VK heeft overgewicht of obesitas. De overheid schat dat dit reclameverbod jaarlijks ongeveer 20.000 gevallen van kinderobesitas zal voorkomen en tot 7,2 miljard calorieën uit het dieet van kinderen zal verwijderen.

'Obesitas berooft kinderen van een gezonde start in het leven en kost de NHS miljarden,' zei minister van Volksgezondheid Wes Streeting, waarbij hij de preventieve aanpak van de nieuwe regelgeving benadrukte.

Hoe het verbod werkt

De beperkingen gelden voor 13 categorieën ongezond voedsel, waaronder frisdranken, chocolade, snoep, pizza, taart, ijs, ontbijtgranen en bewerkte snacks. Producten worden beoordeeld met een voedingsprofieltool die voedsel scoort op basis van het gehalte aan energie, verzadigd vet, totale suiker en natrium. Alleen producten die buiten acceptabele bereiken scoren, krijgen te maken met reclamebeperkingen.

De Advertising Standards Authority zal de naleving handhaven, hoewel critici mogelijke achterdeurtjes opmerken in merkgerichte reclame en verschuivingen naar buitenreclame. Bedrijven kunnen nog steeds gezondere versies van producten adverteren, en merkadvertenties zijn toegestaan zolang ongezonde producten niet identificeerbaar zijn.

Internationale perspectieven en Nederlandse context

De beslissende actie van het VK heeft aandacht getrokken voor soortgelijke debatten in andere landen. In Nederland pleit obesitasdeskundige Liesbeth van Rossum, hoogleraar aan het Erasmus MC in Rotterdam, al langer voor sterkere maatregelen. 'Als je producten ziet met veel suiker en veel vet, dan prikkelt dat onze hersenen. En krijg je er ook zin in. Maar kinderen hebben geen idee dat er commerciële intenties achter zitten, zij geloven wat ze zien,' legde Van Rossum uit.

Ze wijst erop dat in Nederland één op de zeven kinderen (ernstig) overgewicht heeft en dat er jaarlijks ongeveer €1,6 miljard aan voedselreclame wordt uitgegeven, waarvan 80% ongezonde producten promoot. Het percentage ligt nog hoger bij kinderreclame.

Van zelfregulering naar wettelijke maatregelen

Van Rossum bekritiseert de huidige Nederlandse aanpak van zelfregulering via het Nationaal Preventieakkoord uit 2018. 'Zelfregulering werkt niet omdat de afspraken niet bindend waren. Producten waren net zo ongezond als daarvoor,' verklaarde ze, waarbij ze pleitte voor wettelijke maatregelen in plaats daarvan.

Uit onderzoek blijkt dat 67% van de Nederlanders voor een verbod op kinderreclame is als het ten koste gaat van de gezondheid. Van Rossum beveelt ook andere obesitasbestrijdende maatregelen aan, zoals prijsprikkels die gezond voedsel goedkoper maken en ongezonde opties duurder, verlaging van de btw op groente en fruit, en verbetering van het productaanbod in winkels en scholen.

Wetenschappelijk bewijs dat het verbod ondersteunt

Onderzoek toont consequent de impact van voedselreclame op het eetgedrag van kinderen aan. Studies geven aan dat zelfs korte blootstelling aan junkfoodreclame kan leiden tot gemiddeld 130 extra calorieën per dag bij kinderen. Een overzichtsartikel uit 2025 stelde een causaal verband vast tussen blootstelling aan voedselreclame en kinderobesitas, waarbij werd vastgesteld dat kinderen uitgebreid worden blootgesteld aan ongezonde voedselreclame, vooral via digitale platforms.

De Britse overheid schat dat het verbod jaarlijks ongeveer £2 miljard (€2,3 miljard) aan gezondheidsvoordelen zal opleveren door de zorgkosten te verminderen die verband houden met obesitasgerelateerde aandoeningen zoals diabetes type 2, hartziekten en bepaalde kankers.

Vooruitkijken

De alomvattende aanpak van het VK schept een precedent voor andere landen die worstelen met stijgende kinderobesitascijfers. Hoewel de Nederlandse overheid beperkingen heeft voorgesteld voor tekenfilmfiguren op snoepverpakkingen en dagelijkse koekjesreclames, blijven er aanzienlijke achterdeurtjes bestaan, met name met betrekking tot digitale marketing op platforms zoals TikTok en YouTube.

Van Rossum benadrukt dat wettelijke maatregelen niet als betutteling moeten worden gezien: 'Dit is een herstel van de balans van de voedselomgeving die ons op dit moment structureel richting ongezond gedrag stuurt.'

Terwijl het VK deze historische beperkingen implementeert, zullen gezondheidsorganisaties wereldwijd aandachtig toekijken om hun effectiviteit te beoordelen bij het creëren van gezondere voedselomgevingen voor kinderen en het verminderen van de langetermijngezondheids- en economische lasten van obesitas.