EU-sanctiegezant: Russische oorlogseconomie nadert breekpunt

Westerse sancties eisen zware tol van Russische economie

De sanctiegezant van de Europese Unie, David O'Sullivan, heeft een sombere beoordeling gegeven van de economische situatie in Rusland en gewaarschuwd dat Westerse sancties 'aanzienlijke impact' hebben en dat de Russische oorlogseconomie tegen 2026 'onhoudbaar' zou kunnen worden. In een exclusief interview met The Guardian stelde de ervaren Ierse diplomaat dat Rusland de zwaarste economische omstandigheden sinds de invasie in Oekraïne bijna vier jaar geleden tegemoet gaat.

Economische vervormingen en militaire prioritering

'Ik denk dat Rusland de wetten van de economische zwaartekracht niet eeuwig kan blijven negeren,' zei O'Sullivan, waarbij hij de ernstige vervormingen in de Russische economie benadrukte. Het land heeft militaire productie boven burgerbehoeften gesteld, wat experts omschrijven als een 'oorlogseconomie' die steeds onhoudbaarder wordt. De Russische olie-inkomsten zijn gekelderd, de inflatie bedraagt 6% en de rente is gestegen tot 16% - de hoogste niveaus sinds het begin van het conflict.

De EU heeft sinds de Russische invasie in Oekraïne in 2022 19 sanctierondes opgelegd die meer dan 2.700 personen, bedrijven en instellingen treffen. Deze maatregelen hebben de handel in grote economische sectoren effectief lamgelegd en de Russische toegang tot internationale markten en technologie ernstig beperkt.

Aanpak van de schaduwvloot

Een van de recente successen van de EU is het aanpakken van de Russische 'schaduwvloot' - tankers die onder valse vlag varen om gesanctioneerde olie te vervoeren. In december 2025 sanctioneerde de Europese Raad 41 extra schepen in deze schaduwvloot, waarmee het totaal op meer dan 600 schepen op Europese sanctielijsten komt.

'We boeken vooruitgang bij het verstoren van Ruslands vermogen om olie-sancties te omzeilen,' merkte O'Sullivan op, hoewel hij erkende dat handhaving uitdagend blijft. De schaduwvloot bestaat uit oudere tankers die buiten normale regelgevingskaders opereren, waardoor Rusland olie kan blijven exporteren ondanks internationale beperkingen.

Rol van China en economisch vooruitzicht

Een belangrijke zorg voor Westerse functionarissen is de voortdurende economische steun van China aan Rusland. 'China vult een deel van het gat op en biedt steun,' zei O'Sullivan, eraan toevoegend dat wanneer EU-leiders deze zorgen bij Beijing aankaarten, 'het antwoord altijd hetzelfde is: er is niets aan de hand. We weten niet waar u het over hebt.'

Economische projecties voor Rusland in 2026 schetsen een somber beeld. Volgens The Moscow Times zal de Russische economie een periode van stagnatie ingaan, waarbij de BBP-groei vertraagt tot ongeveer 1% na meer dan 4% groei in voorgaande jaren. De regering is gedwongen hogere belastingen door te voeren, waaronder een verhoging van de btw van 20% naar 22%, om de dalende olie-inkomsten te compenseren.

'We zouden in de loop van 2026 weleens op een punt kunnen komen waarop de hele situatie onhoudbaar wordt, omdat een groot deel van de Russische economie zo sterk is verstoord door de opbouw van de oorlogseconomie ten koste van de burgereconomie,' waarschuwde O'Sullivan.

Sancties als strategisch instrument

Hoewel hij erkende dat sancties 'geen wondermiddel' zijn, uitte O'Sullivan voorzichtig optimisme over hun effectiviteit. 'Ik denk dat de sancties een aanzienlijke impact hebben gehad op de Russische economie,' zei hij, wijzend op de afnemende financiële stabiliteit en groeiende economische isolatie van Rusland.

De EU bereidt haar 20e sanctiepakket voor, dat naar verwachting eind februari zal worden goedgekeurd ter gelegenheid van de vierde verjaardag van de Russische invasie. Dit pakket zal zich richten op het dichten van achterdeurtjes en het uitbreiden van bestaande maatregelen, waaronder mogelijk de invoering van een volledig verbod op maritieme diensten dat EU-economische operatoren zou verbieden diensten te verlenen aan schepen die Russische olie, gas of kolen vervoeren.

Naarmate de economische uitdagingen van Rusland toenemen, geloven Westerse functionarissen dat de druk van sancties het vermogen van Moskou om zijn militaire operaties in Oekraïne vol te houden zal blijven ondermijnen, wat mogelijk moeilijke keuzes over de toekomst van het conflict zal forceren.