Verwoestende nieuwjaarsbrand laat meeste slachtoffers vechten voor leven
Het merendeel van de slachtoffers die gewond raakten bij de catastrofale nieuwjaarsbrand in Le Constellation bar in Crans-Montana, Zwitserland verkeren in kritieke toestand, waarbij 80 tot 100 procent levensbedreigende verwondingen heeft volgens lokale autoriteiten. De brand, die rond 01:30 uur op 1 januari 2026 uitbrak, heeft ongeveer 40 levens geëist en 115 mensen gewond gemaakt in wat de Zwitserse president Guy Parmelin 'een van de ergste tragedies in de geschiedenis van ons land' noemde.
Medische crisis ontvouwt zich
Stéphane Ganzer, directeur van de regionale veiligheidsautoriteit in kanton Wallis, vertelde aan de Franse radiozender RTL dat 'we weten dat slachtoffers met derdegraads brandwonden over ongeveer 15 procent van hun lichaam het risico lopen binnen uren of dagen te sterven'. De ernst van de verwondingen is verbijsterend - alleen al in het Universitair Ziekenhuis van Lausanne hebben dertien slachtoffers brandwonden over meer dan 60 procent van hun lichaamsoppervlak.
De omvang van de medische noodsituatie heeft de Zwitserse gezondheidszorg overweldigd, wat heeft geleid tot internationale hulpaanbiedingen. Nederlandse brandwondencentra in Beverwijk, Rotterdam en Groningen hebben aangeboden zes patiënten op te nemen, hoewel Zwitserland het aanbod nog niet heeft geaccepteerd. 'We hebben geïnventariseerd hoeveel patiënten we kunnen overnemen zonder de acute zorgcapaciteit voor de Nederlandse gezondheidszorg in gevaar te brengen', zei Eelke Bosma van het Brandwondencentrum Groningen.
Waarschijnlijke oorzaak: champagne-ijsfontijnen
Onderzoekers vermoeden dat de brand waarschijnlijk ontstond door zogenaamde 'ijsfonteinen' - sterretjes bevestigd aan champagneflessen. De Franse televisiezender BFMTV publiceerde twee foto's waarop mensen champagneflessen met brandende fonteinen omhoog houden, waarbij op één foto te zien is hoe het plafond boven hen vlam vatte. Het vuur verspreidde zich met angstaanjagende snelheid, wat suggereert dat brandbaar materiaal in het plafond de vlammen versnelde.
Edmond Cocquyt, een Belgische bezoeker die de nasleep zag, beschreef de scène: 'Ik zag lijken op straat liggen. Er waren witte lakens over de dode mensen en aluminiumdekens over degenen met brandwonden. Het ergste was het geschreeuw - het geschreeuw van jonge meisjes van de pijn toen ze op brancards werden gehesen. Dat geschreeuw ging door merg en been, en het duurde maar en duurde maar, uren aan een stuk'.
Enkele uitgang tragedie
Meerdere getuigen bevestigen dat het keldercafé slechts één trap naar de begane grond had, wat een dodelijke knelpunt creëerde tijdens de evacuatie. Stefan, een Nederlandse bewoner van Crans-Montana die de bar regelmatig bezocht, legde uit: 'Als je driehonderd man via één trap moet evacueren is dat heel moeilijk. Je weet niet hoe het is gebeurd, hoe de mensen hebben gereageerd. Er was natuurlijk paniek'.
Cocquyt, die al 30 jaar naar Crans-Montana komt, uitte zijn verbazing over de veiligheidsoverschrijding: 'Er was maar één uitgang en dat is vrij bizar. Zwitserland stelt hoge eisen aan alles. Dat ze zoiets hebben toegelaten is vrij bizar. In België moet een keldercafé altijd uit twee uitgangen hebben'.
Internationale reactie en identificatie-uitdagingen
De Franse president Emmanuel Macron heeft aangekondigd dat Franse ziekenhuizen slachtoffers zullen opnemen, waarbij minstens zes Franse burgers gewond raakten en acht vermist worden. Italië meldt zes vermiste burgers en dertien ziekenhuisopnames. Het eerste geïdentificeerde slachtoffer is de 16-jarige Emanuele Galeppini, een talentvolle golfer wiens overlijden werd aangekondigd door de Italiaanse Golffederatie.
Identificatie van slachtoffers blijkt moeilijk omdat velen volledig verbrand zijn. DNA- en gebitsonderzoek zal nodig zijn om identiteiten vast te stellen. Veertien gewonden zijn overgebracht naar Polen, terwijl België vier slachtoffers behandelt. Er zijn geen Nederlandse slachtoffers gemeld.
Historische context en onderzoek
De tragedie vertont huiveringwekkende overeenkomsten met de cafébrand in Volendam in 2001, waar sterretjes tijdens nieuwjaarsvieringen een plafond deden ontvlammen, waarbij 14 doden en 180 gewonden vielen. Zwitserse autoriteiten hebben vijf dagen nationale rouw afgekondigd en een uitgebreid onderzoek naar de veiligheidsnormen van de gelegenheid gestart.
Terwijl bloemen en kaarsen zich opstapelen bij tijdelijke herdenkingsplaatsen in Crans-Montana, domineren vragen over veiligheidsvoorschriften, brandbare materialen in uitgaansgelegenheden en noodvoorbereiding de discussies. Het onderzoek zal nagaan of de gelegenheid voldeed aan brandveiligheidsvoorschriften en welke rol de champagne-ijsfontijnen speelden bij het ontsteken van de dodelijke brand.