NAVO-bondgenoten verenigen zich rond Groenland-bescherming
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft opgeroepen tot gezamenlijke bescherming van Groenland tegen mogelijke dreigingen van Rusland en China, terwijl de alliantie ook de delicate situatie moet navigeren die ontstaan is door herhaalde dreigementen van voormalig Amerikaans president Donald Trump om het autonome Deense gebied te verwerven. Tijdens zijn bezoek aan Kroatië benadrukte Rutte dat alle NAVO-leden, inclusief de Verenigde Staten, het eens zijn over het strategische belang van het Arctische eiland.
Arctische veiligheid centraal in NAVO-discussies
De NAVO-chef zei dat de alliantie werkt aan 'nieuwe stappen' om de veiligheid in de regio te versterken, waarbij discussies zich richten op een mogelijke NAVO-missie naar Groenland. 'De collectieve verdediging is cruciaal,' zei Rutte. 'Op dit moment bespreken we de volgende stappen om te verzekeren dat we gezamenlijk verdedigen wat hier op het spel staat.'
Dit komt terwijl Trump herhaaldelijk zijn intentie heeft verklaard om Groenland te verwerven, waarbij hij vorige week zei: 'We gaan iets met Groenland doen, of ze het nou willen of niet.' De voormalige president heeft zijn verlangen om Groenland te annexeren gekoppeld aan het voorkomen van Chinese of Russische controle over het gebied.
Geopolitieke spanningen lopen op
Groenland, een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, is een brandpunt geworden in de Arctische geopolitiek. De strategische locatie van het eiland en de enorme minerale rijkdommen, waaronder zeldzame aardmetalen die cruciaal zijn voor moderne technologie, hebben het steeds waardevoller gemaakt nu klimaatverandering nieuwe Arctische scheepvaartroutes opent.
Deense premier Mette Frederiksen heeft gewaarschuwd dat een Amerikaanse militaire actie tegen Groenland zou betekenen 'het einde van de NAVO.' Dit sentiment werd herhaald door Litouwse Eurocommissaris voor Defensie Andrius Kubilius, die opmerkte dat EU-lidstaten volgens het Europees Verdrag verplicht zijn Denemarken te helpen als het land te maken krijgt met militaire agressie.
Achter de schermen: Een delicaat evenwicht
Volgens NAVO-correspondent Kysia Hekster is Rutte de afgelopen tijd opmerkelijk stil geweest, wat logisch is gezien de delicate positie waarin twee bondgenoten—de Verenigde Staten en Denemarken—mogelijk tegenover elkaar komen te staan. 'Als topman moet Rutte juist alle bondgenoten op één lijn zien te krijgen en houden,' merkte Hekster op.
De voorgestelde NAVO-missie naar Groenland zou unanieme goedkeuring vereisen van alle lidstaten, inclusief de Verenigde Staten. De hoop is dat zo'n gezamenlijke missie het hele bondgenootschap zou laten zien hoe belangrijk de veiligheid van het noordpoolgebied is, en dat de Amerikanen niet in hun eentje aan de slag gaan.
Strategisch belang van Groenland
Het belang van Groenland gaat verder dan alleen de geografische positie. Volgens een CSIS-rapport staat Groenland op de achtste plaats wereldwijd met 1,5 miljoen ton aan reserves van zeldzame aardmetalen, waaronder twee van 's werelds grootste afzettingen. Deze mineralen zijn essentieel voor defensietechnologieën, elektronica en hernieuwbare energiesystemen.
De Verenigde Staten hebben al een aanzienlijke aanwezigheid in Groenland via de Pituffik Space Base (voorheen Thule Air Base), die dienst doet als ballistische raketwaarschuwingsstation met 600-800 personeelsleden. Echter, elke militaire actie tegen een NAVO-lid zou Artikel 5-collectieve verdedigingsverplichtingen activeren, wat een ongekende crisis binnen de alliantie zou veroorzaken.
Europese reactie en toekomstperspectief
Europese landen scharen zich achter Denemarken, waarbij Frankrijk en andere EU-leden naar verluidt werken aan een noodplan mocht de VS proberen Groenland in te nemen. Groenlands premier Jens-Frederik Nielsen heeft duidelijk gemaakt dat de verdediging van het eiland 'bij de NAVO hoort' maar dat Groenland onder geen enkele voorwaarde een Amerikaanse overname zal accepteren.
Terwijl diplomatieke inspanningen doorgaan met aanstaande VS-Denemarken-Groenland gesprekken, blijft de situatie gespannen. De vraag blijft of een NAVO-missie Trumps eisen zou bevredigen of dat de alliantie haar meest significante interne crisis sinds de oprichting zal moeten doorstaan.