Fed-onafhankelijkheid onder druk bij strafrechtelijk onderzoek Powell
In een schokkende ontwikkeling die het fundament van centralebankonafhankelijkheid bedreigt, heeft Federal Reserve-voorzitter Jerome Powell vandaag onthuld dat hij is gedagvaard door het ministerie van Justitie en mogelijk een strafrechtelijk onderzoek tegemoet gaat. De ongekende juridische actie draait om Powells verklaring over een renovatieproject van 2,5 miljard dollar voor het Fed-hoofdkwartier, maar de Fed-baas houdt vol dat het eigenlijk om iets veel groters gaat: politieke druk om de rente te verlagen.
Het renovatieproject dat een storm ontketende
De controverse begon met de grootschalige renovatie van het Fed-hoofdkwartier in Washington D.C., een project dat president Donald Trump herhaaldelijk als buitensporig heeft bestempeld. In juni 2025 getuigde Powell voor de Senaatscommissie voor Bankwezen over de renovatie, waarbij het jaren-70 gebouw wordt gemoderniseerd met nieuwe beveiligingsvoorzieningen, energiezuinige systemen en geüpdatete werkruimtes.
Nu onderzoeken federale aanklagers of Powell valse of misleidende verklaringen heeft afgelegd tijdens die getuigenis. Gerechtelijke dagvaardingen werden op 10 januari 2026 betekend, wat experts een buitengewone escalatie noemen in de langlopende spanning tussen de Trump-regering en de onafhankelijke centrale bank.
Een 'voorwendsel' voor politieke druk
In een videoverklaring van de Federal Reserve hield Powell geen blad voor de mond: 'Deze ongekende actie moet worden gezien in de bredere context van dreigementen en de aanhoudende druk van de regering.' Hij karakteriseerde het onderzoek als een 'voorwendsel' ontworpen om de onafhankelijkheid van de Fed bij het bepalen van monetair beleid te ondermijnen.
De timing is bijzonder significant. Powells termijn als Fed-voorzitter eindigt in mei 2026, en Trump heeft al aangegeven hem niet opnieuw te zullen nomineren. 'Het echte probleem hier zijn geen gebouwrenovaties,' verklaarde Powell. 'Het gaat erom of monetair beleid wordt bepaald door economische analyse of politieke intimidatie.'
Historische context van Fed-onafhankelijkheid
De onafhankelijkheid van de Federal Reserve van directe politieke controle is sinds de oprichting in 1913 een hoeksteen van het Amerikaanse monetaire beleid geweest. Deze autonomie stelt de centrale bank in staat moeilijke beslissingen te nemen—zoals het verhogen van rentetarieven om inflatie te bestrijden—zonder zich zorgen te maken over kortetermijnpolitieke gevolgen.
Trump heeft deze traditie echter herhaaldelijk uitgedaagd. Hij noemde Powell een 'enorme loser' en 'meneer te laat' omdat hij de rente niet sneller verlaagde. De president onderzocht zelfs of hij Powell kon ontslaan, hoewel juridische experts bepaalden dat hij die bevoegdheid niet had.
Politieke gevolgen en marktimplicaties
Het onderzoek heeft al politieke tegenreacties veroorzaakt. Republikeins senator Thom Tillis uitte diepe bezorgdheid en verklaarde dat de acties van het ministerie van Justitie 'de onafhankelijkheid ervan in twijfel trekken' en zwoer alle Fed-nominaties te zullen tegenhouden tot de kwestie is opgelost.
Financiële markten volgen de situatie op de voet. 'Dit vertegenwoordigt een directe aanval op centralebankonafhankelijkheid,' zei Sarah Bloom Raskin, voormalig Fed-bestuurder. 'Wanneer markten twijfelen of monetaire beleidsbeslissingen zijn gebaseerd op economie in plaats van politiek, volgt onvermijdelijk volatiliteit.'
Trump beweerde zelf geen kennis te hebben van de acties van het ministerie van Justitie, maar bleef Powells prestaties bekritiseren. De president heeft lang beweerd dat de Fed de rentetarieven te hoog houdt, wat economische groei belemmert.
Het grotere plaatje: een test voor democratie
Naast de directe juridische en economische implicaties vertegenwoordigt deze confrontatie een fundamentele test voor democratische instellingen. De onafhankelijkheid van de Federal Reserve heeft historisch gediend als buffer tegen politieke manipulatie van de economie voor electoraal gewin.
Zoals Powell in zijn verklaring opmerkte, komt het onderzoek te midden van 'bredere dreigementen en aanhoudende druk' van de regering. Met de tussentijdse verkiezingen van 2026 in aantocht en aanhoudende economische onzekerheid, zou de uitkomst van deze patstelling de relatie tussen politiek en monetair beleid voor komende generaties kunnen hervormen.
Er zijn vanaf 12 januari 2026 nog geen strafrechtelijke aanklachten ingediend, maar het bestaan van het onderzoek alleen al heeft schokgolven door Washington en mondiale financiële centra gestuurd. De komende weken zullen uitwijzen of Amerika's centrale bank haar onafhankelijkheid kan behouden in het licht van ongekende politieke druk.